احکام

1-نیت از قلب است زبان هم کاشف از توجه قلبی است .عمل هم کاشف از نیت است .

2-از اول شب ماه رمضان تا اذان صبح، هر وقت نيت روزه فردا را بكند اشكال ندارد

3-كسى كه پيش از اذان صبح بدون نيت روزه خوابيده است، اگر پيش از ظهر بيدار شود و نيت كند، روزه او صحيح است

4-روزه باید در نیت مشخص باشه ولى در ماه رمضان لازم نيست نيت كند كه روزه ماه رمضان می‌گيرم، بلكه اگر نداند ماه رمضان است، يا فراموش نمايد و روزه ديگرى را نيت كند، روزه ماه رمضان حساب می‌شود

5-اگر بداند ماه رمضان است و عمدا نيت روزه غير رمضان كند، نه روزه رمضان حساب می‌شود و نه روزه‌اى كه قصد كرده است

6-اگر مثلا به نيّت روز اول ماه، روزه بگيرد، بعد بفهمد روز دوم يا سوم بوده، روزه او صحيح است

7-كسى كه روزه قضا يا روزه واجب ديگرى برعهده‌ی خويش دارد، نمی‌تواند روزه مستحبى بگيرد و چنانچه فراموش كند و روزه مستحب بگيرد، در صورتى كه پيش از ظهر يادش بيايد، روزه مستحبى او به هم می‌خورد و می‌تواند نيت خود را به روزه واجب برگرداند و اگر بعد از ظهر متوجه شود، روزه او باطل است و اگر بعد از مغرب يادش بيايد روزه‏اش صحيح است اگر چه بی‌اشكال نيست

8-اگر در روزه واجب معينى مثل روزه رمضان از نيت روزه گرفتن برگردد، روزه‌اش باطل است ولى چنانچه نيت كند كه چيزى را كه روزه را باطل می‌كند بجا آورد، در صورتى كه آن را انجام ندهد روزه‌اش باطل نمی‌شود

9-همه علما از باب احتیاط واجب گفته‌اند که به مجرد دخول وقت  { حتی چند لحظه قبل از اذان صبح از خوردن و آشامیدن دست کشید} هیچ کس حق ندارد به خوردن و آشامیدن ادامه دهد و اگر در لحظه اذان چیزی در دهان داشت باید بیرون بیاورد.

======================================

دعای روز اول ماه

اللهمَ اجْعلْ صِیامی فـیه صِیـام الصّائِمینَ وقیامی فیهِ قیامَ القائِمینَ ونَبّهْنی فیهِ عن نَومَةِ الغافِلینَ وهَبْ لی جُرمی فیهِ یا الهَ العالَمینَ واعْفُ عنّی یا عافیاً عنِ المجْرمینَ. خدایا قرار بده روزه مرا در آن روزه داران واقعى وقیام وعبادتم در آن قیام شب زنده داران وبیدارم نما در آن از خواب بى خبران وببخش به من گناهم را در این روز اى معبود جهانیان ودر گذر از من اى بخشنده گناهکاران.

اقسام روزه و انواع روزه داران

1. روزه عام: یعنی کف نفس و اجتناب از مفطرات، که اولین درجه روزه و به روزه عام موسوم است.

2. روزه خاص: یعنی نگهداری تمام اعضا و جوارح از گناهان، که چنین روزه دارانی در پی گناه نمی روند و چشم آنان می بیند آنچه رضای خدا در آن است و گوش و زبان و همه اعضای آنان در خدمت خدا قرار می گیرد.

3. روزه خاص الخاص یا اخص: یعنی دورشدن از ماسوی الله، و تمام مشاعل را – غیر از خدا – از قلب دور نمودن؛ که این نوع روزه فقط اختصاص به اولیای خدا دارد.

با این بیان مبطلات هر نوع از انواع و درجات مذکور روزه به حسب همان نوع است؛ یعنی روزه عام با خوردن و آشامیدن و سایر مبطلات که در رساله های علمیه ذکر شده، باطل می شود، و روزه خاص نیز با انجام دادن هر یک از منهیات و گناهان، و روزه اخص هم با واردات قلبی و خاطرات قلبی و توجه به غیر از آن عظمت تنزل می یابد.(به کتاب المحجة البیضاء، ج 2، ص 132 مراجعه کنید.

امام علی (ع) می فرمایند: روزه داشتن قلب ( از اندیشه های گناه ) بهتر است از روزه زبان، و روزه زبان برتر از روزه داشتن شکم ( خودداری از خوردن و آشامیدن ) است.
 گروه اول: این گروه فقط از خوردن و آشامیدن و سایر مفطرات امساک می کنند، ولی اعضا و جوارح آنان به انواع فضایع و آداب بد افطار می کند، پس این روزه، روزه اهل اهمال است.( بحارالانوار ج 97، ص 345 )

گروه دوم: گروهی برخی جوارح را از آداب زشت نسبت به مالک روز حساب حفظ می کنند و در این روز بین حفظ و ضایع نمودن روزه در حال ترددند. ( بعضی از اعضا را در بعضی از سایات حفظ می کنند.)

گروه سوم: گروهی مستحبات و ادعیه وارده را نیز بر حسب عادت های همیشگی خود انجام می دهند و این قید عادت باعث صحیح نبودن نیت آنان است. لذا عملشان به مقدار اهمال خلوص آنان است.

گروه چهارم: گروهی به ضیافت الله وارد می شوند، درحالی که قلوبشان از معارف غافل است و بی نشاط و کسل هستند، گویی اعضا و جوارحشان سنگین شده است و با زور کارها را انجام می دهند. حالِ این گروه، حالِ کسانی است که هدایایی به طرف سلطان می برند، در حالی که از حمل این بار کراهت دارند؛ علاوه بر اینکه این هدایا به عیوبی آلوده است که مانع پذیرفتن آن می شود.

گروه پنجم: گروهی اعضا و جوارح را از افطار حفظ می کنند و آنچه را که به آنها متعلق است اصلاح می کنند، لکن قلب را از خطورات و توجهاتی که مانع از عمل صالح است حفظ نمی کنند.

گروه ششم: گروهی با قلوب و عقل های طاهر شده، وارد ماه رمضان می شوند؛ زیرا در حضور خدایی که از غیب و نهان آگاه است،خود را از گناه مراقبت و محافظت می کنند و نسبت به آنچه خدای تبارک و تعالی خواسته بود در حفظ آن بکوشند، می کوشند. حالِ اینان حالِ کسانی است که موفق به کسب رضایت مولا شده اند.

گروه هفتم: گروه دیگر به حفظ قلب و عقل و اعضا و جوارح از گناهان و عیوب و زشتی ها، کفایت و قناعت نمی کنند، بلکه خود را به اعمال صالح و نیکو مشغول می نمایند که حضرت حق تعالی به آنان توفیق داد. ( نه تنها ظروف وجودیشان را طاهر نگاه داشتند، بلکه به زیور و زینت مستحبات نیز آن را آراییده اند)، پس این گروه، صاحب تجارتی سودمند و مطالبی موفقیت آمیز بوده اند.

=====================================

انواع نيت افطار و سحرى و
انواع تغذيه روزه داران
روزه داران به لحاظ تغذيه نيز به چند دسته تقسيم مى شوند:
الف )- عده اى تغذيه آنان از راه حرام است . اين گروه مانند باربرهايى هستند كه بار مردم را به منزلشان مى رسانند. بهمين جهت پاداش مال صاحب غذا بوده و روزه دار فقط از گناه ظلم و غصب خود بهره مند مى گردد. و به عبارت ديگر كار اين دسته مانند كار كسى است كه سوار بر چهار پاى غصبى شده و خانه خدا را با آن طواف كند.
ب )-  عده اى تغذيه آنان شبهه ناك است ؛ كه اين دسته به دو گروه تقسيم مى شوند: دسته اول كسانى هستند كه اين مشتبه به حرام واقعى ، در ظاهر براى آنان حلال است و دسته دوم حتى در ظاهر نيز براى آنان حلال نيست . دسته اول حكم كسى را دارد كه تغذيه او حلال است گرچه يك درجه از او پايينتر است . و دسته دوم حكم كسى را دارد كه غذاى حرام مى خورد، گرچه يك درجه از او بالاتر است .
ج )-  دسته اى تغذيه آنان حلال است ولى سفره آنان رنگين بوده ، از چند نوع غذا استفاده كرده و پرخورى مى كنند. اين دسته مانند انسانهاى پستى هستند كه در حضور دوست خود به كارهايى مى پردازند كه او خوشش نمى آيد، و دوست انتظار دارد كه آنان از چيزى جز ياد و نزديك شدن به او لذت نبرند.

 چنين بنده اى لياقت مجلس دوستان را نداشته و بايد او را با چيزى كه دوست دارد تنها گذاشت . و شايسته است او را بنده شكمش بدانيم نه بنده پروردگارش .

  د-عده اى نيز از دسته فوق تجاوز كرده و كارشان به اسراف و ريخت و پاش و تلف كردن رسيده ، حكم اين دسته مانند كسانى است كه غذايشان حرام است ؛ و بهتر است او را گناهكار بدانيم تا مطيع .
ه )-  عده اى هم كسب و كار و هم تغذيه آنها حلال بوده و از خوشگذرانى و اسراف دور هستند؛ براى خدا تواضع كرده و در مقدار خوردنى و آشاميدنى بمقدار حلال و غير مكروه بسنده مى كنند؛ غذاى خوشمزه نخورده و به يك خورش اكتفا نموده ؛ يا بعضى از چيزهاى زيادى و لذتها را ترك مى كنند. درجات آنان پيش پروردگارى كه مراقب تلاشها و مراقبتهاى آنان است ، محفوظ مى باشد؛ شكرگزار آن بوده و پاداش آن را مى دهد. در هنگام گرفتن پاداش باندازه سر سوزنى به آنان ظلم نشده و خداوند پاداشى بهتر از عمل آنها به آنان داده و بى حساب و با فضل خود به آنان مى بخشد. و كسى نمى داند چه نعمتهاى گرانقدرى براى آنان ذخيره شده كه به ذهن كسى خطور نكرده است .
انواع نيت افطار و سحرى
به لحاظ نيت افطار و سحرى نيز روزه داران به چند دسته تقسيم مى شوند:
الف )-  عده اى - مانند كسانى كه بطور معمول غذا مى خورند - فقط جهت رفع گرسنگى و لذت تغذيه ، افطار و سحرى مى خورند.
ب ) -  عده اى علاوه بر اين ، استحباب و نيرو گرفتن براى عبادت را ضميمه آن مى كنند 

 ج-دسته اى هدف آنان از افطار و سحرى فقط اين است كه مطلوب آقا و مولايشان بوده و كمكى براى عبادت اوست . و بهمراه اين نيت آداب مطلوب آن را نيز از قبيل ذكرها و چگونگى خوردن رعايت كرده و اعمال مستحبى كه شامل خواندن قرآن و دعا و حمد خداست را قبل و بعد و در اثناء افطار و سحرى انجام مى دهند
منبع :کتاب المراقبات
نام مؤ لف : مرحوم آيت الله حاج ميرزا جواد ملكى تبريزى (ره )
مترجم : ابراهيم محدث بندرويگى

اشعار شب اول

 هر زمان افطار خود با آب که وا می کنم
دیده هایم را فقط از اشک دریا می کنم

=علت بیچاره گی ام را خودم فهمیده ام
کم سحرها با خدای خویش نجوا می کنم

=آن قدر بیچاره هستم می نشینم روز و شب
در گناه افتادن خود را تماشا می کنم

=جای این که مایۀ آرامش آقا شوم
با معاصی خون به قلب زار آقا می کنم

=هی گناه و توبه و هی پشت هم شرمندگی
با خودم دارم چرا این قدر بد تا می کنم؟!

=این چنین باشد برایم مرگ خیلی بهتر است
من که می دانم خودم را خوار و رسوا می کنم

=با تمام رو سیاهی تا که می گویم حسین
در دل تو باز هم من خویش را جا می کنم

=آب می بینم نمی نوشم، لبم می سوزد و
بیشتر یاد لب عطشان سقا می کنم

=یاد آن لحظه که هی می گفت مشکم واجب است!
مشک را من می رسانم، کار خود را می کنم

=تیرها را با دل و جانم به چشمم می خرم
تا که خود را لایق دیدار زهرا می کنم

=با لب تشنه به روی هستی خود پا گذاشت
عاقبت سر را به روی دامن زهرا گذاشت