شرح دعای روز چهاردهم ماه مبارک رمضان

 

 

 

 

اللهمّ لا تؤاخِذْنی فیهِ بالعَثراتِ واقِلْنی فیهِ من الخَطایا والهَفَواتِ ولا تَجْعَلْنی فیه غَرَضاً للبلایا والآفاتِ بِعِزّتِکَ یا عزّ المسْلمین». «خدایا در این روز مرا به لغزشهایم مواخذه مفرما و عذر خبط و خطاهایم را بپذیر و مرا هدف تیر بلا و آفتهای عالم قرار مده به حق عزت و جلالت ای عزت بخش اهل اسلام.» شرح دعا (۱)« اللهمّ لا تؤاخِذْنی فیهِ بالعَثراتِ » «خدایا در این روز مرا به لغزشهایم مواخذه مفرما.» مواخذه انسان بر اساس توانایی هر انسانی که پا به عرصه دنیا گذارده و در مدت عمر معینی در آن زندگی می کند ،باید در تمام مراحل آن از قوانین و دستورات الهی پیروی نماید، چرا که در غیر این صورت مورد مواخذه و محاسبه الهی قرار می گیرد؛چنانچه ذات اقدسش فرمود: «ان تبدوا ما فی انفسکم او تغفوه یحاسبکم به الله»(۱) «و اگر شما (از غرضهای خیر و شر) در دل دارید (به طوری که) آشکار و یا مخفی کنید همه را خداوند در محاسبه شما خواهد آورد.» و آن به گونه ای است که هر کس در حد توانایی که دارد مسئول اعمال خویش می باشد و بیش از آن بر او تکلیفی نخواهد بود: «لا یکلف الله نفسا الا وسعها»(۲) «خداوند هیچ کس را تکلیف نکند مگر به قدر توانایی او.» چرا که: «یرید الله ان یخفف عنکم و خلق الانسان ضعیفا»(۳) «خداوند می خواهد کار را بر شما آسان کند که انسان ضعیف خلق شده است.» لذا در این روز از خداوند می خواهیم به خاطر لغزشهایی که در طول عمر خویش داریم ما را مواخذه نفرماید . چنانچه در کلام نورانیش می خوانیم: «ربنا لا تواخذنا نسینا او اخطانا»(۴) «خدایا ما را بر آنچه که به فراموشی یا به خطا (انجام داده ایم) مواخذه مکن.» شرح دعا (۲)«واقِلْنی فیهِ من الخَطایا والهَفَواتِ» «و در این روز عذر خبط و خطاهایم را بپذیر.» چه کسی غیر خداوند گناهان را می آمرزد خداوند (عزوجل)بهترین عذر پذیرنده هاست که از بندگان خویش زود، راضی می گردد به طوری که به«سریع الرضا»(۵)«زود راضی می گردد» معروف است و در قرآن بندگان خویش را به سوی رحمت و مغفرت خویش فرا می خواند: «و سارعوا الی مغفره من ربکم و جنه عرضها السموات و الارض»(۶) «و به سوی غفران و آمرزش الهی وباغی (بهشتی) که عرض آن آسمان و زمین را فرا گرفته است سرعت بورزید.» بدون آنکه به بندگان خویش نیازی داشته باشد: «الله الصمد»(۷) «خداوند بی نیاز است.» و این در حالی است که ما غیر از او کسی را نداریم: «الهی و ربی من لی غیرک»(۸) «ای خدا و پروردگار من چه کسی غیر از تو برای من می باشد.» و غیر از او چه کسی می تواند عذر ما را پذیرفته وگناهان ما را بیامرزد: « وَ مَنْ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ »(۹) « چه کسی غیر خداوند(می تواند) گناهان را بیامرزد.» لذادر این روز از ذات اقدس پروردگارخواستاریم که عذر خبط و خطاهای ما را به لطف و کرمش بپذیرد. «خداوند ارحم الراحمین است.» هنگامی که بنده ای از خطا و گناه خویش در پیشگاه ذات یکتا معبود هستی اظهار ندامت و پشیمانی نموده و عذر خواهی نماید،بدون شک خداوند نیز نظر لطف و رحمت خویش را بر آن بنده نمایان ساخته و به سرعت خطا و گناه او را می آمرزد ،چرا که خداوند ارحم الراحمین است. چنانچه امام صادق علیه السلام فرمودند: « أوحَی اللهُ عزّوجلّ إلی داوودَ النَبیَّ: یا داودُ! إنَّ عَبدی المؤمنَ إذا أذنَبَ ذَنباً ثمَّ رَجَعَ و تابَ مِن ذلکَ الذّنبِ و استَحیا مِنّی عندَ ذِکرِهِ غَفَرتُ لهُ، و أنسَیتُهُ الحَفَظَهَ، و أبدلتُهُ الحسَنَهَ، و لا اُبالی و أنا أرحمُ الراحمین»(۱۰) «خداوند به داود علیه السلام وحی فرمودند:ای داود اگر بنده ای گناهی را مرتکب شد و بعد هم توبه نمود و از این که آن گناه را ذکر کند ،خجالت کشید،من او را می بخشم و به حافظان عمل دستور می دهم که از یاد آن شخص ببرند و آن را مبدل به حسنه می نمایم چون من ارحم الراحمین هستم.» شرح دعا (۳)« ولا تَجْعَلْنی فیه غَرَضاً للبلایا والآفاتِ بِعِزّتِکَ یا عزّ المسْلمین». «و در این روز مرا هدف تیر بلا و آفتهای عالم قرار مده به حق عزت و جلالت ای عزت بخش اهل اسلام.» نزول بلا بر اثر گناه برای انسان در هر لحظه از زمان ممکن است براثر خطاها و گناهانی که انجام داده است اتفاقاتی رخ دهد که خود او از آن آگاهی ندارد و کسی که گناه و معصیت الهی را انجام می دهد مستحق عقوبت الهی می گردد که این امر انسان را ملزم می دارد در صورتی که از روی جهالت خطا و گناهانی از او سر زد به سرعت از آن خطا و گناه توبه نموده و از درگاه الهی آمرزش طلب نماید تا اینکه خداوند بلاها و آفتهایی که در انتظار او می باشد را از او دفع نماید. چنانچه امام صادق علیه السلام فرمودند : «اما انه لیس من عرق یضرب ولانکبه ولاصراع و لامرض الابذنب و ذلک قول الله عزوجل فی کتابه: «و ما اصابکم من مصیبه فبما کسبت ایدیکم و یعفوا عن کثیر»قال: و ما یعفو الله اکثر مما یواخذ به»(۱۱) «هیچ رگی نزند و هیچ پایی نخورد و درد سر و مرضی پیش نیاید ،مگر به جهت گناهی (که انسان مرتکب شده است)و همین است که خدای عزوجل در کتابش می فرماید:«هر مصیبتی به شما رسد ،برای کاریست که به دست خود کرده اید و خدا از بسیاری هم گذشت می کند» سپس امام علیه السلام فرمود:آنچه خدا از آن می گذرد ،از آنچه که از آن مواخذه می کند،بیشتر است.» و امام باقر علیه السلام نیز در حدیثی فرمودند : «إِنَّ الْعَبْدَ یَسْأَلُ اللَّهَ الْحَاجَهَ فَیَکُونُ مِنْ شَأْنِهِ قَضَاؤُهَا إِلَى أَجَلٍ قَرِیبٍ أَوْ إِلَى وَقْتٍ بَطِی‏ءٍ فَیُذْنِبُ الْعَبْدُ ذَنْباً فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لِلْمَلَکِ لَا تَقْضِ حَاجَتَهُ وَ احْرِمْهُ إِیَّاهَا فَإِنَّهُ تَعَرَّضَ لِسَخَطِی وَ اسْتَوْجَبَ الْحِرْمَانَ مِنِّی»(۱۲) «همانا بنده از خدا حاجتی می خواهد که اقتضا دارد ،زود یا دیر برآورده شود(زیرا دعا مشروح بوده و شرایط آن موجد)سپس آن بنده گناهی مرتکب می شود و خدای تبارک و تعالی به فرشته می فرماید:حاجتش را روا مکن و او را از آن محروم دار،زیرا در معرض خشم من درآمدو سزاوار محرومیت من گشت.» حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام نیز فرمودند : «کُلَّمَا أَحْدَثَ الْعِبَادُ مِنَ الذُّنُوبِ مَا لَمْ یَکُونُوا یَعْمَلُونَ أَحْدَثَ اللَّهُ لَهُمْ مِنَ الْبَلَاءِ مَا لَمْ یَکُونُوا یَعْرِفُونَ»(۱۳) «هر چه بندگان گناهان تازه ای را که سابقه نداشته ،ایجاد کنند،خداوند نیز بلاهایی را که سابقه نداشته ،ایجاد می کند.» لذادر این روز از خداوند به حق عزت بخشی اش به تسلیم شدگان اوامرش خواستاریم که ما را ازتیر بلاهاوآفات عالم که همه در ید قدرت اوست ،نجات بخشد. نکته ها ۱-خداوند (عزوجل)بهترین عذر پذیرنده هاست که از بندگان خویش زود، راضی می گردد. ۲- برای انسان در هر لحظه از زمان ممکن است براثر خطاها و گناهانی که انجام داده است اتفاقاتی رخ دهد که خود او از آن آگاهی نداشته باشد.                                                                                                                  

 پی نوشتها: ۱- بقره /۲۸۴ . ۲- بقره/۲۸۶٫ ۳-نساء/۲۸٫ ۴-بقره/۲۸۶٫ ۵- قسمتی از دعای کمیل. ۶- آل عمران/۱۳۳٫ ۷-توحید/۲٫ ۸- قسمتی از دعای کمیل. ۹- آل عمران/۱۳۵٫ ۱۰-حدیث قدسی باب هشتم ،ص۱۶۰،ح۱۵۶٫ ۱۱-اصول کافی،ج۳،ص۳۷۰،ح۳٫ ۱۲- اصول کافی،ج۳،ص۳۷۳،ح۱۴٫ ۱۳- اصول کافی،ج۳،ص۳۷۳،ح۲۹٫

دعای روز سیزدهم ماه مبارک رمضان

«أَللّهُمَّ طَهِّرْنِى فیهِ مِنَ الدَّنَسِ وَالاَْقْذارِ،وَصَبِّرْنى فیهِ عَلى کائناتِ الاْقْدارِ، وَوَفِّقْنى فیهِ لِلتُّقى وَ صُحْبَهِ الاَْبْرارِ،بِعَوْنِکَ یا قُرَّهَ عَیْنِ الْمَساکین.» «خدایا در این روز مرا از پلیدی ها و کثافات (هوای نفس و گناهان) پاک ساز و بر حوادث خیر و شر صبر و تحمل عطا فرما و بر تقوا و پرهیزکاری و مصاحبت نیکوکاران عالم موفق بدار به یاری خود ای مایه شادی و اطمینان خاطر مسکینان.» شرح دعا (۱)«اللهم طهرنی فیه من الدنس و الاقذار » «خدایا مرا در این روز از پلیدی ها و کثافات هوای نفس و گناهان پاک ساز» اثر گناه بر قلب انسان هنگامی که انسان گناه و معصیت پروردگار خویش را انجام می دهد به تحقیق که آن گناه و معصیت اثر سویی بر ظاهر و باطن آن انسان می گذارد، به طوری که در روایات است که با انجام هر گناهی لکه سیاهی بر قلب انسان می نشیند که آن لکه سیاه با مرور زمان و انجام گناهان بیشتر، افزوده می شودو باعث سیاه شدن دل انسان می گردد به طوری که دیگر حقایق الهی را نمی تواند بشنود و به مخالفت با آنان می پردازد. چنانچه امیر المومنان حضرت علی علیه السلام فرمودند : « فالْقُلُوبُ قاسیهٌ عنْ حظّها، لاهیهٌ عنْ رُشْدها، سالکهٌ فی غیْر مضْمارها! کأنّ الْمعْنیّسواها، وکأنّ الرُّشْد فی إحْراز دُنْیاها.واعْلمُوا أنّ مجازکُمْ على الصّراط ومزالق دحْضه وأهاویل زلله، وتاراتف أهْواله»(۱) «اما افسوس که دل ها سخت شده ،پند نمی پذیرند و از رشد و کنترل بازمانده و راهی که نباید برود،می رود ،گویا آنها هدف پندها و اندرزها نیستند و نجات و رستگاری را در به دست آوردن دنیا می دانند ،بدانید که باید از صراط عبور کنید ،گذرگاهی که عبور کردن از آن خطرناک است ،با لغزش های پرت کننده،و پرتگاه های وحشت زا و ترسهای پیاپی!» برای پاک شدن از آلودگی های گناه چه باید کرد؟ انسان برای آن که از آلودگی های گناهان پاک و طاهر گردد، باید از یگانه پروردگار عالمیان مدد بجوید و از او بخواهد که گناهان او را بیامرزد تا از آلودگی ها نیز خلاصی یابد چرا که تنها با آمرزش و غفران الهی است که انسان از پلیدی ها و زشتی های گناه پاک می گردد و خداوند متعال نیز در قرآن به بندگان خود اینگونه بشارت می دهد: «قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطو من رحمه الله ان الله یغفرالذنوب جمیعا انه هو الغفور الرحیم»(۲) «بگو از رحمت خداوند نومید نشوید، براستی که خداوند همه گناهان را می بخشد، همانا او آمرزنده و مهربان است.» مرگ وسیله ای برای پاک شدن از گناهان مرگ یکی از نعمت های بزرگ الهی است که خداوند متعال بر بندگان مومنش عطا نموده،تا به وسیله آن از آلودگی های گناهانی که در دوران عمر خویش به آن مبتلا شده اند ،رهایی یافته و پروردگار خویش را در حالی ملاقات کنند که از هر گناهی پاک و طاهر باشند.چنانچه امیر مومنان حضرت علی علیه السلام در حدیثی فرمودند : «از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که فرمود : مومن وقتی از دنیا می رود،اگر گناهان او به اندازه همه اهل زمین باشد،مرگ او باعث می شود که تمام آنها بخشیده و از گناهان پاک گردد.»(۳) و امام صادق علیه السلام نیز در حدیثی فرمودند : «مرگ کفاره گناهان هر مومن است.» (۴) لذا در این روز از خداوند می خواهیم که ما را جزو توبه کنندگان واقعی از گناهان قرار داده تا از پلیدی ها و زشتی های گناه که ما را روسیاه درگاهش نموده است، پاک گرداند. شرح دعا(۲)« وَصَبِّرْنى فیهِ عَلى کائناتِ الاْقْدارِ » «و در این روز برای من بر حوادث خیر و شر صبر وتحمل عطا فرما.» ارزش و اهمیت صبر صبر یکی از واژه های زیبای الهی است که اگر هر انسان مومنی این صفت زیبا و ارزشمند را در خود نهادینه نماید،به طور خاص مشمول رحمت الهی قرار می گیرد که این رحمت سرچشمه از هدایت آن فرد دارد . به طوری که شخص صابر هیچگاه از مقدرات الهی شکایت نمی کند و می داند آنچه را که خداوند برای او مقدر نموده است،به صلاح او بوده و در مقابل شدتهایی که از آن مقدرات بر او می رسد،صبر می نماید و در ارزش صابران همین بس که خداوند صابران را دوست می دارد . چنانچه در قرآن می فرماید: «وَ اللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرینَ»(۵) «وخداوند صابران را دوست دارد.» صبر در برابر امتحانات الهی خداوند در قرآن می فرماید: « وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِّنَ الْخَوفِ وَالْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الأَمَوَالِ وَالأنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ »(۶) «و امتحان می کنیم شما را به وسیله ای از ترس و گرسنگی و نقصان و ضرر از اموال و خودتان و میوه هایتان (در باغها)و بشارت باد بر صابران.» که این آیه نشان دهنده آن است که انسان در تمام مراحل زندگی برای رشد و ترقی و ارزیابی عملکردش مورد امتحان قرار می گیرد و کسانی در این امتحان پیروز می گردند که بر تقدیرات الهی راضی بوده و بر مشکلات و مصائب صبر نمایند.و هنگامی که مصیبتی بر آنان وارد شود،بگویند: «انا لله وانا الیه راجعون»(۷) «همه ما برای خداییم و به سوی او باز می گردیم.» چنانچه امام حسین علیه السلام فرمودند : « من اصابته مصیبه فقال و ذا ذکری إِنَّا لِلّهِ وَ إِنَّـا إِلَیْهِ رَاجِعونَ جدد الله من اجرها مثل ما کان له یوم اصابته»(۸) «که خداوند در پاداش صبر وایمان آنها در قرآن می فرماید: «أُولَئِکَ عَلَیهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَ رَحْمَهٌ وَأُولَئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ»(۹) «آنان گروهی هستند مخصوص به درود و الطاف الهی و رحمت خاص پروردگار و آنان خود هدایت یافتگانند.» لذا در این روز از خداوند می خواهیم که ما را جزء صابران واقعی بر آنچه که تقدیر او بر ما می باشد قرار دهد. صبر بر چهار پایه استوار است حضرت علی علیه السلام در این رابطه فرمودند : « وَ الصَّبْرُ مِنْهَا عَلَى أَرْبَعِ شُعَبٍ عَلَى الشَّوْقِ وَ الشَّفَقِ وَ الزُّهْدِ وَ التَّرَقُّبِ فَمَنِ اشْتَاقَ إِلَى الْجَنَّهِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ وَ مَنْ زَهِدَ فِى الدُّنْیَا اسْتَهَانَ بِالْمُصِیبَاتِ وَ مَنِ ارْتَقَبَ الْمَوْتَ سَارَعَ إِلَى الْخَیْرَاتِ»(۱۰) «صبر بر چهار پایه قرار دارد :شوق ،هراس،زهد،انتظار،آن کس که اشتیاق بهشت دارد،شهوتهایش کاستی گیرد ،و آن کس که از آتش جهنم میترسد، از حرام دوری می گزیند و آن کس که در دنیا زهد می ورزد ،مصیبت ها را ساده پندارد ،و آنکس که مرگ را انتظار می کشد،در نیکی ها شتاب می کند.» شرح دعا (۳)«و وفقنی فیه لتقی و صحبه الابرار بعونک یا غره عین المساکین» « ودر این روز مرا بر تقوا و پرهیزکاری و مصاحبت نیکوکاران عالم موفق بدار به یاری خود ای مایه شادی و اطمینان خاطر مسکینان.» تقوا و پرهیزکاری همانطور که در دعای روزهای قبل تذکر دادیم: «ان اکرمکم عندالله اتقکم»(۱۱) «به درستی که گرامی ترین شما نزد خداوند تقوا پیشه ترین شماست.» و برای آنکه ما نزد پروردگار خویش دارای اجر و قربی باشیم باید تقوای الهی را پیشه کنیم که تقوا یک کلام به مفهوم انجام واجبات و ترک محرمات الهی می باشد که انسان را به مقامهای والای دنیوی و اخروی می رساند که یکی از آن مقامات این است که انسان تقوا پیشه و پرهیزکار طبق آیه قرآن نزد پروردگار خویش دارای حرمت می گردد.چنانچه خداوند در تمام امور در دنیا و آخرت او را کفایت می کند. رابطه تقوا و مصاحبت با نیکان رابطه تنگاتنگی بین تقوا و مصاحبت با نیکان می باشد چرا که انسان تقوا پیشه هیچ گاه با بدکرداران و کسانی که معصیت پروردگار خویش را انجام می دهند مصاحبت و معاشرت نمی کند چرا که خود خداوند نیز در قرآن می فرماید: «قل لایستوی الخبیث والطیب»(۱۲) «بگو که خبیث و آلوده به کثافات و طاهر و پاکیزه مساوی نمی باشند.» و تنها مصاحبت تقواپیشگان با نیکان و ابرار است چرا که خود نیز از نیکان و ابرار هستند. زیرا کسی به درجه ابرار و نیکان نرسد مگر اینکه تقوای الهی را پیشه سازد .لذا در این روز از خداوند می خواهیم که به ما توفیق دهد تا با رعایت تقوا و پرهیزکاری به مصاحبت با نیکان و ابرار نایل گردیم. نکته ها ۱-هنگامی که انسان گناه و معصیت پروردگار خویش را انجام می دهد به تحقیق که آن گناه و معصیت اثر سویی بر ظاهر و باطن آن انسان می گذارد. ۲- انسان برای آن که از آلودگی های گناهان پاک و طاهر گردد، باید از یگانه پروردگار عالمیان مدد بجوید و از او بخواهد که گناهان او را بیامرزد تا از آلودگی ها نیز خلاصی یابد. ۳-مرگ برای مومنان یکی از راه های پاک شدن از گناهان است. ۴- شخص صابر هیچگاه از مقدرات الهی شکایت نمی کند و می داند آنچه را که خداوند برای او مقدر نموده است،به صلاح او بوده و در مقابل شدتهایی که از آن مقدرات بر او می رسد،صبر می نماید. ۵- تقوا پیشه گان هیچ گاه بابدکرداران و کسانی که معصیت پروردگار خویش را انجام می دهند مصاحبت و معاشرت نمی کند.                

=========================================

 پی نوشت ها ۱-نهج البلاغه،خطبه۸۳،ص۱۳۷٫ ۲-زمر/۵۳٫ ۳-لئالی،ج۴،ص۲۳۵٫ ۴-همان. ۵-آل عمران/۱۴۶٫ ۶-بقره/۱۵۵٫ ۷-بقره/۱۵۶٫ ۸-معجم الکبیر،ج۳،ص۱۳۱٫ ۹-بقره/۱۵۷٫ ۱۰-نهج البلاغه ،حکمت۳۱،ص۶۲۸٫ ۱۱-حجرات/۱۳٫ ۱۲-مائده/۱۰۰٫

دعای روز دوازدهم

 

 

اللَّهُمَّ زَیِّنِّى فِیهِ بِالسِّتْرِ وَ الْعَفَافِ وَ اسْتُرْنِى فِیهِ بِلِبَاسِ الْقُنُوعِ وَ الْکَفَافِ وَ احْمِلْنِى فِیهِ عَلَى الْعَدْلِ وَ الْإِنْصَافِ وَ آمِنِّى فِیهِ مِنْ کُلِّ مَا أَخَافُ بِعِصْمَتِکَ یَا عِصْمَةَ الْخَائِفِینَ.

خدایا! در این روز مرا به زیور پوشش و پاکی نفس بیارای

و مرا به جامه ی قناعت و کفاف بپوشان

و مرا در این روز به کار عدل و انصاف بدار ، و از هر چه ترسانم مرا ایمن دار

به عصمت و پاکیت، ای نگهدار و عصمت بخش خداترسان

اللّهم زیّنّی فیه بالسّتر و العفاف

ستر و پوشش و عفاف ، از نتایج حیا هستند.

عفت و قناعت که در فراز بعدی دعای امروز است، به مربوطند، از جهت این که انسان قانع عفیف می شود و به حلال خدا قانع می شود و حیا پیشه می کند. همانطور که امیر مومنان ع می فرمایند: القَناعةُ أفضل العفَّتین. ترجمه: قناعت، برترین عفت است.و در روایتی دیگر می فرماید:الا و أَنَّ القناعةَ و غلبظَ الشَهوةِ مِن أکبرِ العفاف. ترجمه: بدانید که قناعت و چیره گشتن بر شهوت، بزرگترین عفت است.

امیر مومنان ع در وصیّت به محمدبن ابی بکر می فرماید: إِعلم أنَّ أَفضلَ العفّةِ الورعُ فی دین الله، و العملُ بطاعتِهِ ، و أَنّی أوصیک بتقوی اللهِ فی أمر سِرِّک و علانیتک. ترجمه: بدان که برترین عفت داشتن ورع در دین خداست و عمل به فرامین او. و من تو را سفارش می کنم که در نهان و آشکار و درون و برونت از خدا بترسی.

ریشه عفت؛

علی ع : اصل العفاف القناعة؛ و ثمرتها قِلّة الاحزان. ترجمه: ریشه ی عفت قناعت است و میوه اش کم شدن اندوه ها.

امام علی ع : الرّضا بالکفاف یوءَدّی الی العفاف. ترجمه: خرسند بودن به کفاف، منجر به عفاف - عفَّت از حرام - می شود.

امام علی ع : عفَّت الرجل علی قدر غَیرته. ترجمه: پاکدامنی مرد به اندازه ی غیرتش است.

امام علی ع : مَن عقَل عَفَّ. ترجمه: هرکه عاقل و خردمند باشد، عفیف و خویشتندار گردد.

ثمرات عفت؛

امام علی ع: العفّةُ تُضَعِّف الشهوة. ترجمه: عفت شهوت -پرستی- را ضعیف می کند.

امام علی ع : بالعفاف تَزکو الاعمال. ترجمه: با عفت است که اعمال پاک و تزکیه می شود.

امام علی ع : ثَمَرَةُ العفَّة الصّیانة. ترجمه: میوه عفت و پاکدامنی، مصونیت یافتن است.

رسول الله ص : أما العفاف ؛ فیَتَشَعَّبُ منه الرضا و الستکانة و الحظّ و الراحة و التَّفَقُّد و الخشوع و التذکر و التفکّر و الجود و السخاء ؛ فهذا ما یَتَشَعَّبُ للعاقل بعَفافه رِضیً باللهِ و بقسمِه. ترجمه: آنچه از عفاف منشب می شود: خشنودی و خضوع و بهرمندی و آسایش و دلجویی و فروتنی و تذکر و تفکر و بخشندگی و سخاوت است. اینها خصالی است که به سبب پارسایی برای خردمند عاقلی که از خدا و قسمت او راضی و خشنود است، حاصل می شود.

در باره عفت؛

رسول الله ص : أکثر ما تَلِجُ به أُمتی النار الأَجوَفان: البطن و الفرج. ترجمه: بیشتر امت من به سبب دو میان تهی به آتش می روند، شکم و شرمگاه.

امام باقر ع : ما عُبِدَ اللهُ بشَیءٍ أفضلَ من عِفَّةِ بطنٍ و فرج. ترجمه: خداوند به چیزی برتر از عفّت شکم و شرمگاه، عبادت نشده است.

رسول الله ص : انّ الله یُحبُّ الحیِیّ المُتَعَفِّف، و یُبغضُ البَذِیِّ المُلحِف. ترجمه: خداوند شخص با حیای با مناعت طبع را دوست دارد و از سائل وقیح و سمج نفرت دارد.

امام کاظم ع : استحیوا من الله فی سرائرکم تَستَحیون مِن الناس فی علانیتکم. ترجمه: در خفا و نهان از خداوند حیا کنید تا در آشکارا از مردم حیا کنید.

یعنی کسی که در بین مردم فرد با حیایی نیست ، یقیناً در پیش خداوند هم حیا نمی کند. و شخصی که آدم ماخوذ به حیایی است در بین مردم، در نهان هم خود را در محضر خدا می بیند و حیا می کند از او، و همین امر باعث عفیف شدن و با حیا شدن او می شود. انسان تا از خدا حیا نکند از مردم حیا نمی کند.

توجه به همسر باعث عغفت او می شود؛ امام رضا ع : تَهیئَةُ تارّجلِ للمرأَةِ ممّا تَزیدُ فی عفّتِها. ترجمه: توجه مرد به همسر خود  بر عفت او می افزاید.

رسول الله ص : إنّ الله حرَّمَ الجنّة علی کلِ فحّاشٍ بذی قلیل الحیاء لا یُبالی ما قال و ما قیل له . ترجمه: خداوند بهشت را بر ناسزاگوی کم حیا حرام کرده است؛ که هیچ باکی ندارد که چه چیز بگوید و یا به او چه چیزی بگویند.

عفّت در قرآن؛

و انکحوا الایامی منکم .... و لیَستَففِ الّذین لا یجدون نکاحاً حتّی یُغنِیَهمُ الله من فضله.ترجمه: مردان و زنان بی همسر خود را همسر دهید .... و کسانی که امکان برای ازدواج نمی یابند، باید پاکدامنی پیشه کنند، تا خداوند از فضل خود آنان را بی نیاز کند. نور آیه 33

  یحسَبُهُم الجاهل اَغنیاءَ مِنَ التَّعَفُّف، تعرفهم بسیماهم لا یسئلون الناس الحافاً. ترجمه: و از شدت خویشتن داری، افراد نا آگاه آنها را بی نیاز می پندارند؛ اما آنها را از چهره هایشان می شناسی؛ و هرگز با اصرار چیزی از مردم نمی خواهند. بقره آیه 273

عفت و حیا، انسان را از کارهای زشت و ناپسند باز می دارد و تمام حرکات و سکنات و گفتار و قلم و قدم او را کنترل می کند، تا آنچه را نفس می خواهد انجام ندهد. و لباس حیا ، پوششی می شود بر عیوب انسان تا دیگران عیوب او را نبینند؛ و حیا خودش عاملی می شود برای دوری انسان از هر بدی و زشتی و گناه و معصیت.

و استرنی فیه بلباس القنوع و الکفاف

و مرا به جامه قناعت و کفاف بپوشان

قناعت یعنی در مصرف آنچه در موجود هست، مقتصد باشی و کفاف یعنی به آنچه که موجود است راضی باشی و زیاده خواه نباشی. چرا که زیاده خواهی انسان را به کفر می کشاند؛ همانطور که خداوند در قرآن می فرماید: فلا تُعجِبکَ اَموالَهم و لا اولادهم؛ إنّما یرید لیُعذِّبَهم بها فی الحیوة الدّنیا و تزهقَ انفسهم و هم کافرون. ترجمه: و فزونی اموال و اولاد آنها ، تو را در شگفتی و تعجب فرو نبرد؛ خدا می خواهد آنان را بوسیله آن، در زندگی دنیا عذاب کند، و جانشان برآید در حالی که کافرند. توبه آیه 55  

و  باز هم به پیامبرش می فرماید: و لا تمدّنّ عینیک الی ما متّعنا به اَزواجاً منهم زهرةَ الحیوة الدّنیا لنفتنهم فیه ؛ و رزق ربّک خیرٌ و اًبقی . ترجمه: و هرگز چشمان خود را به نعمت های مادّی، که به گروه هایی از آنان داده ایم، میفکن؛ اینها شکوفه های زندگی دنیاست؛ تا آنان را در آن بیازماییم؛ و روزی پروردگارت بهتر و پایدارتر است. طه آیه 131

گل های زندگی دنیا زود پژمرده و پرپر می شوند؛ همه ی آنها برای آزمایش ما هستند، آنچه را که تو به ما ارزانی داشته ای، بهتر و پایدارتر است. پس ما را به همان قانع ساز تا با فزونی طلبی خود را تباه نکنم و به آتش نکشانم.

بحار الانوار: أَوحی الله تعالی الی داوود ع : وَضَعتُ الغنی فی القناعة و هم یطلبونه فی کثرة المال فلا یَجدونه. ترجمه: خداوند متعال به حضرت داود ع وحی کرد: من توانگری را در قناعت نهاده ام، اما مردم آن را در فراوانی مال می جویند ؛ از این رو نمی یابندش. 

رسول الله ص : القناعة مال لا یَنفَد. ترجمه: قناعت، ثروتی تمام ناشدنی است

و احملنی فیه علی العدل و الانصاف

و مرا در این روز به کار عدل و انصاف بدار.

عدالت یعنی اینکه هر چیزی سر جای خودش باشد، و انصاف نوعی بخشش همراه با عدالت و یا عدالت همراه با بخشش است. در مقابل عدل ، ظلم است و در مقابل انصاف، ذی حق را محروم کردن. عدالت عام است ولی انصاف مخصوص افرادی خاص. در قرآن کریم واژه ی عدل در مورد خداوند مطرح نشده ولی با تعبیر نفی ظلم از ساحت مقدس خداوند این حقیقت بیان شده است: انّ الله لا یظلم الناس شیئاً و لکنّ الناس انفسهم یظلمون. ترجمه: خداوند هیچ به مردم ستم نمی کند ولی این مردمند که به خویشتن ستم می کنند. یونس آیه 44. 

امروز از خداوند می خواهیم که ما را مجری عدالت گرداند در روابط مان با خدا و خود  و خلق خدا، در اجتماع و جامعه و خانواده و محل کار و...؛ تا مشمول این آیه ی شریفه نباشیم که به خودمان ظلم کنیم.

دستورات الهی عدالت در قرآن؛

یا ایّها الّذین آمنوا کونوا قوّامینَ للهِ شُهَداءَ بالقسط، و لا یَجرمنَّکم شنءانُ قومٍ علی اَن لا تَعدِلوا؛ إعدلوا هو اَقربُ للتَّقوی ، . ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده اید! همواره برای خدا قیام کنید، و از روی عدالت ، گواهی دهید. دشمنی با جمعیتی، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند. عدالت کنید، که به پرهیزکاری نزدیک تر است.مائده آیه 8

اِنَّ الله یامرکم اَن توءَدُّوا الامانات الی اهلها و اذا حکمتم بین الناس اَن تحکموا بالعدل . ترجمه: خداوند به شما فرمان می دهدکه امانت را به صاحبانش بدهید؛ و هنگامی که میان مردم داوری می کنید، به عدالت داوری کنید؛ نساء58

آشنایی بیشتر با عدالت و انصاف؛

امام علی ع : أَعدل الناس مَن انصفَ عن قُوَّةٍ. ترجمه: عادلترین مردم، کسی است که با داشتن قدرت، انصاف ورزد.

امام علی ع : غایة العدلِ أن یَعدِل المرء فی نفسه. ترجمه: نهایت عدالت، این است که آدمی با خودش به عدالت رفتار کند.

رسول الله ص: مَن صاحَبَ الناس بالّذی یُحِبُّ أن یُصاحبوه کان عدلاً. ترجمه: هر که با مردم چنان رفتار کند که دوست دارد آنان با او رفتار کنند، عادل است.

خدایا! عدالت را به ما بشناسان، و توفیق اجرای عدالت را به ما عنایت فرما

و آمنّی فیه من کلّ ما اَخافُ

و از هر چه ترسانم، مرا ایمن ساز.

ترس از مسائلی که مربوط به دنیاست و ترس از عذاب الهی در قیامت و آخرت.

ترس ما باید از چی باشد؟

امام علی ع : لا تخافوا ظلم ربِّکم، و لکن خافوا ظلم أنفسکم. ترجمه: از ستم پروردگارتان نترسید - زیرا او به کسی ستم نمی کند - بلکه از ستم خود بر خویش بترسید.

امام علی ع : لا تخف الا ذنبک و لا تَرجُ الا ربَّک. ترجمه: جز از گناه خودت نترس و جز به پروردگار خویش امید نبند.

امام علی ع : خیر الاعمال اعتدالُ الرجاء و الخوف. ترجمه: بهترین کارها برابر بودن بیم و امید است.

امام صادق ع : مَن خاف الله أَخاف اللهُ منه کلَّ شیءٍ؛ و من لم یَخَفِ الله أَخافه الله من کل شیءٍ. ترجمه: هر که از خدا بترسد، خداوند همه چیز را از او می ترساند؛ و هر که از خدا نترسدخدا او را از همه چیز ترسان کند.

رسول الله ص: من خاف الله عزوجل خاف منه کلّ شیء؛  و من لم یخف الله أَخافه الله من کل شیء. ترجمه: هر که از خدای عزوجل بترسد، همه ی اشیاء از او بترسند؛ و هر که از خدا نترسد، خداوند او را از هر چیز بترساند.

اگر ترس ما از ستم مردم باشد، ترس و تقوای ما از خداوند باعث ترس آنها می شود؛ امام هادی ع می فرماید: مَن اتَّقی الله یُتَّقی . یعنی: هر کس از خدا پروا کند و بترسد ، از او می ترسند. 

امام علی ع : اذا خِفتَ الخالق فَرَرتَ إلیه، و اذا خفت المخلوق فررتَ منه. ترجمه: هر گاه از خدا بترسی به سوی خود او می گریزی و اگر از مخلوق خدا بترسیاز وی بگریزی.

ترس امیر المومنین از چه چیز ما بود؟

فرمودند: من از دو چیز بر شما می ترسم، إتِّباع الهوی و طول العمل؛ و اما اتباع الهوی، فیصُدُّ عن الحقّ؛ و اما طول الامل ، یُنسی الآخرة. ترجمه: من از دو چیز بر شما می ترسم؛ پیروی از هوای نفس، و آرزوی طولانی. اما پیروی از هوای نفس، انسان را از یاد خدا باز می دارد؛ و اما آرزوی طولانی ، انسان را از آخرت غافل می کند و باعث فراموشی آخرت می گردد.

خدایا! به ما بفهمان که باید از چه بترسیم و از چه نترسیم؛ و به ما توفیق بده تا خوف و رجاء ما، رنگ خدایی بگیرد، و در انجا که باید، از تو بترسیم، و از عذاب تو بیم داشته باشیم و به رحمت بیکران تو امید. خدایا! ما را از خوف و ترس از عذاب الهی و ترس از گرفتاری های دنیوی، ایمن گردان. آمین

بعصمتک یا عصمة الخائفین

به عصمت و پاکیت ای نگهدار و عصمت بخش خداترسان.

ما از خداوند این خواسته ها را در هر روز از ماه رمضان داریم

اما ما هم باید این صفات را بشناسیم و خودمان را به آنها نزدیک کنیم

این دعاها توفیق الهی را شامل حال ما می کند که در راه هرآنچه از خداوند خواسته ایم

قدم برداریم

شرح دعای روز یازدهم ماه مبارک رمضان

«اللهمّ حَبّبْ الیّ فیهِ الإحْسانَ وکَرّهْ الیّ فیهِ الفُسوقَ والعِصْیانَ وحَرّمْ علیّ فیهِ السّخَطَ والنّیرانَ بِعَوْنِکَ یا غیاثَ المُسْتغیثین. » «خدایا در این روز احسان و نیکویی را محبوب من گردان و فسق و معاصی را ناپسند من قرار ده و در این روز خشم و آتش قهرت را بر من حرام گردان به یاری خود ای فریادرس فریادخواهان.» شرح دعا (۱)«اللهمّ حَبّبْ الیّ فیهِ الإحْسانَ » «خدایا در این روز احسان و نیکویی را محبوب من گردان.» احسان و نیکوکاری همان طوری که در آیات و روایات موجود می باشد ،هر عمل نیکویی را که انسان انجام می دهد، از آن به احسان و نیکوکاری تعبیر می گردد اما این احسان و نیکوکاری به نیات افراد بستگی دارد ،به طوری که ممکن است این عمل یا برای رضای خداوند صورت پذیرد یا برای ریا و خود نمایی . چنانچه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند : «إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ، وَإِنَّمَا لِکُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ کَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْیَا یُصِیبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَهٍ یَنْکِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَیْهِ .»(۱) «اعمال مردم به نیتهای آنان بستگی دارد ،اگر به قصد خدا و رسول خدا هجرت نموده ،هجرتش در حساب خداوند و رسولش است و اگر هجرتش برای این بوده که از دنیا نصیبی عایدش گردد،یا زنی را به همسری خود در آورد،هجرتش برای چیزی است که به انگیزه آن هجرت نموده است.» که ما نیز احسان و نیکوکاری را به دو بخش تقسیم می نماییم: ۱-احسان و نیکوکاری در راه رضای خدا . ۲- احسان و نیکوکاری برای ریا و جلب توجه مردم . ۱- احسان و نیکوکاری در راه رضای خدا اگر انسانی عمل نیکی را انجام دهد و هدفش از انجام آن عمل فقط جلب رضایت خداوند قادر و متعال باشد آنگاه است که آن عمل را به عنوان احسان برای کسب رضایت خالق یکتا تلقی می نمایند،که برای مثال اشاره می نماییم به بحث انفاق (به عنوان عملی نیکو)که در قرآن نیز بر آن تاکید بسیاری شده است : انفاق نوعی احسان خداوند (عزوجل) در قرآن می فرماید: «وانفقوا فی سبیل الله ولا تلقوا بایدیکم الی التهلکه و احسنوا ان الله یحب المحسنین»(۲) «و در راه خدا انفاق کنید و با دستانتان خودتان را به هلاکت نیندازید و احسان و نیکوکاری کنید که همانا خداوند نیکوکاران را دوست دارد.» که این آیه نشان دهنده آن است که انفاق عمل نیکویی است که انسان را از هلاکت نجات می بخشد واین در صورتی است که این احسان جزء: «الذین ینفقون اموالهم ابتغاء مرضات الله»(۳) «کسانی که اموالشان را در راه رضا و خشنودی خداوند انفاق می کنند.» باشد که آنگاه است که خداوند در قرآن می فرماید: «بلی من اسلم وجهه لله و هو محسن فله اجره عند ربه و لاخوف علیهم و لا هم یحزنون»(۴) «آری، کسی که تسلیم حکم خداوند گردید و نیکوکار گشت پس (مسلم است که) اجرش نزد خداوند بزرگ خواهد بود و او را هیچ خوف و اندیشه و هیچ حزن و اندوهی (در دنیا و آخرت) نخواهد بود.» ۲- احسان برای ریا و جلب توجه مردم اگر انسانی عمل نیکی را که در ظاهر خداپسندانه است انجام دهد و هدفش جلب توجه مردم باشد، آنگاه است که اولا :در انجام آن عمل نیک برای خداوند شریک قائل شده است و ثانیا :عمل او ریا بوده و هیچ اجر و پاداشی از طرف خداوند برای آن عمل نمی باشد، چرا که اینگونه افراد از یاران و هم قرینان شیطانند، که اگر در این مورد نیز انفاق را در نظر بگیریم خداوند در قرآن می فرماید: «والذین ینفقون اموالهم رئاء الناس و لایومنون با الله و لابالیوم الاخر و من یکن الشیطان له قرینا فساء قرینا»(۵) «آنان که اموال خود را به قصد ریا و خودنمایی انفاق می کنند و به خدا و روز قیامت ایمان نمی آورند (ایشان یاران شیطانند) و هر که را شیطان یار اوست بسیار بدیاری خواهد داشت.» و امام صادق علیه السلام نیز در مورد چنین افرادی فرمودند: «قال الله من عَمِلَ لغَیری فَهُوَ کمن عَمِلَ لَهُ»(۶) «خداوند فرموده :هرکس برای غیر من عمل کند ،او عامل آن شخص می باشد،پس باید حاجت خود را از او بگیرد.» منظور از حبب الی فیه الاحسان چیست؟ برای آنکه بدانیم منظور از حبب الی فیه الاحسان چیست اشاره می نماییم به آیه: «ان الله یحب المحسنین»(۷) «به درستی که خداوند احسان کنندگان را دوست دارد.» حال با توجه به این آیهدرمی یابیم انسان برای اینکه محبوب پروردگار خویش گردد از خدای خویش درخواست نموده تا احسان و نیکوکاری را محبوب او گرداند چراکه این احسان و نیکوکاری فرد باعث کسب درجه محسنین و در نتیجه رسیدن به درجه رضوان الهی است،لذا در این روز از خداوند می خواهیم که حب احسان و نیکوکاری در راه رضایش را نصیب گرداند. شرح دعا(۲)«و کره الی فیه الفسوق و العصیان » «و در این روز فسق و معاصی را برای من ناپسند گردان.» منظوراز«الفسوق و العصیان» چیست؟ هرگاه انسان عملی را بر خلاف دستورات الهی انجام دهد آنگاه است که گویند او عصیان و سرپیچی از دستور پروردگار عالمیان نموده است که اگر انسان به این عمل خویش یعنی معصیت پروردگار اصرار بورزد ، آنگاه است که او را فاسق نامند. چرا که او دائما خود رابه معصیت ذات اقدس الهی مشغول ساخته است. گناهان کبیره از زبان امام صادق علیه السلام امام جواد علیه السلام فرمودند : «سَمِعْتُ أَبِى یَقُولُ: سَمِعْتُ أَبِى مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ ع یَقُولُ دَخـَلَ عـَمـْرُو بـْنُ عـُبـَیـْدٍ عـَلَى أَبـِى عـَبْدِ اللَّهِ ع فَلَمَّا سَلَّمَ وَ جَلَسَ تَلَا هَذِهِ الْآیَهَ الَّذِینَ یـَجـْتـَنـِبُونَ کَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ ثُمَّ أَمْسَکَ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا أَسْکَتَکَ قـَالَ أُحِبُّ أَنْ أَعْرِفَ الْکَبَائِرَ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَالَ نَعَمْ یَا عَمْرُو أَکْبَرُ الْکَبَائِرِ الْإِشْرَاکُ بِاللَّهِ یَقُولُ اللَّهُ وَ مَنْ یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَیْهِ الْجَنَّهَ وَ هُ الْإِیَاسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ لِأَنَّ اللَّهَ عـَزَّ وَ جـَلَّ یـَقـُولُ إِنَّهُ لا یـَیـْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ ثُمَّ الْأَمْنُ لِمَکْرِ اللَّهِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ فَلا یَأْمَنُ مَکْرَ اللّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ وَ مِنْهَا عـُقُوقُ الْوَالِدَیْنِ لِأَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ جَعَلَ الْعَاقَّ جَبَّاراً شَقِیّاً وَ قَتْلُ النَّفْسِ الَّتِى حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فِیها إِلَى آخِرِ الْآیَهِ وَ قَذْفُ الْمـُحـْصَنَهِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ لُعِنُوا فِى الدُّنْیا وَ الْآخِرَهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِیمٌ وَ أَکْلُ مـَالِ الْیـَتـِیـمِ لِأَنَّ اللَّهَ عـَزَّ وَ جـَلَّ یـَقـُولُ إِنَّمـا یـَأْکُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیَصْلَوْنَ سـَعـِیـراً وَ الْفـِرَارُ مـِنَ الزَّحـْفِ لِأَنَّ اللَّهَ عـَزَّ وَ جـَلَّ یـَقـُولُ وَ مـَنْ یـُوَلِّهـِمْ یَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلاّ مـُتـَحـَرِّفاً لِقِتالٍ أَوْ مُتَحَیِّزاً إِلى فِئَهٍ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمـَصـِیـرُ وَ أَکْلُ الرِّبَا لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ الَّذِینَ یَأْکُلُونَ الرِّبا لا یَقُومُونَ إِلاّ کَما یَقُومُ الَّذِى یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطانُ مِنَ الْمَسِّ وَ السِّحْرُ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ ما لَهُ فِى الْآخِرَهِ مِنْ خَلاقٍ وَ الزِّنَا لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ یـَلْقَ أَثـامـاً یـُضـاعـَفْ لَهُ الْعـَذابُ یـَوْمَ الْقـِیـامـَهِ وَ یـَخـْلُدْ فِیهِ مُهاناً وَ الْیَمِینُ الْغَمُوسُ الْفـَاجـِرَهُ لِأَنَّ اللَّهَ عـَزَّ وَ جـَلَّ یـَقـُولُ الَّذِیـنَ یـَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللّهِ وَ أَیْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِیلًا أُولئِکَ لا خـَلاقَ لَهـُمْ فـِى الْآخِرَهِ وَ الْغُلُولُ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَ مَنْ یَغْلُلْ یَأْتِ بِما غَلَّ یَوْمَ الْقِیامَهِ وَ مَنْعُ الزَّکَاهِ الْمَفْرُوضَهِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ فَتُکْوى بِها جِباهُهُمْ وَ جـُنـُوبـُهـُمْ وَ ظـُهـُورُهـُمْ وَ شـَهـَادَهُ الزُّورِ وَ کـِتْمَانُ الشَّهَادَهِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَ مَنْ یـَکـْتـُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَ شُرْبُ الْخَمْرِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ نَهَى عَنْهَا کَمَا نَهَى عَنْ عِبَادَهِ الْأَوْثـَانِ وَ تـَرْکُ الصَّلَاهِ مـُتـَعـَمِّداً أَوْ شـَیـْئاً مِمَّا فَرَضَ اللَّهُ لِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ مَنْ تـَرَکَ الصَّلَاهَ مـُتـَعـَمِّداً فـَقـَدْ بـَرِئَ مـِنْ ذِمَّهِ اللَّهِ وَ ذِمَّهِ رَسـُولِ اللَّهِ ص وَ نـَقـْضُ الْعَهْدِ وَ قـَطـِیـعَهُ الرَّحِمِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ أُولئِکَ لَهُمُ اللَّعْنَهُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدّارِ قَالَ فَخَرَجَ عـَمـْرٌو وَ لَهُ صـُرَاخٌ مـِنْ بـُکـَائِهِ وَ هـُوَ یَقُولُ هَلَکَ مَنْ قَالَ بِرَأْیِهِ وَ نَازَعَکُمْ فِى الْفَضْلِ وَ الْعِلْمِ.»(۸) «از پدرم شنیدم کـه فـرمـود: از پدرم موسى بن جعفر علیهم السلام شنیدم میفرمود: عمر و بن عبید نزد امام صـادق (ع ) آمـد چـون سـلام کـرد و نـشست این آیه را خواند: ((کسانیکه از گناهان کبیره و زشـتکاریها دورى گزینند)) سپس از سخن باز ایستاد. امام صادق (ع ) باو فـرمـود: چـرا سـکـوت کـردى ؟ گـفـت : دوسـت دارم گـنـاهـان کـبـیـره را از کـتـاب خـداى عزوجل بدانم . فرمود: آرى ، اى عمرو.بزرگترین گناهان کبیره شرک بخداست که خدا میفرماید: ((کسیکه شرک بخدا آورد، خدا بهشت را بر او حرام کرده است))و بـعـد از آن نـومـیـدى از رحـمـت خـداسـت ، زیـرا خـداى عزوجل میفرماید: ((کسى جز مردم کافر از رحمت خدا نومید نشود)).و پـس از آن ایـمـنـى از مـکـر (عـذاب و مـهـلت ) خـداسـت ، زیـرا خـداى عزوجل میفرماید:((کسى از مکر خداى ایمن نشود مگر مردم زیانکار))و از گناهان کبیره است . عقوق والدین ، زیرا خداى سبحان عاق والدین را زورگوى با شقاوت مقرر فرموده.و دیگری قـتـل نـفـسی کـه خـدا آنـرا مـحـتـرم دانـسـتـه مـگـر بـحـق (در مـورد قـصـاص ) زیرا خداى عزوجل میفرماید ((کیفر او دوزخست و در آن جاودانه باشد)).و پس از آن مـتـهـم سـاخـتـن زن و دیگری خـوردن مـال یـتـیـم است، زیـرا خـداى عـزوجـل (دربـاره کـیـفـر آنـهـا) مـیـفـرمـایـد: ((آنها در شکمهاى خویش آتشى فرو میبرند و بآتشى افروخته درون میشوند)).و دیگری فـرار از جـهـاد، زیـرا خداى عزوجل میفرماید: ((و هر که در آن روز از آنها پشت کند جز کسیکه براى جنگیدن منحرف شود یا سوى گروهى دیگر جاى گیرد، بغضب خدا برگشته و جایش جهنم است که سر انجامى است بد،))و دیگری ربـاخـوارى زیـرا خداى عزوجل میفرماید: ((کسانیکه ربا میخورند مانند کسیکه شیطان بـجـنون آشفته اش میکند برخیزند (یعنى مانند دیوانگان و مستان از گور برخیزند))).و دیگرسـحـر (جـادو و چـشـم بـنـدى ) زیرا خداى عزوجل میفرماید: ((محققا دانستند که هر کس خریدار جادو شود، از آنحضرت بهره اى نخواهد داشت ،)).و دیگری زنـاکـارى است، زیـرا خـداى عزوجل میفرماید: ((هر که چنین کند کیفر گناه خود بیند و در قیامت عذابش دو برابر شود و با خوارى در آنجا جاودان باشد،)).و دیگرسـوگـنـد دروغ بـراى تـبـهـکـارى (چـون خـوردن مـال مـردم ) زیـرا خـداى عـزوجـل مـیـفـرمـاید: ((کسانیکه پیمان با خدا و سوگندهاى خود را ببهائى اندک میفروشند، در آخرت بهره اى ندارند، )).و دیگری خـیانت در غنیمت جنگى ، زیرا خداى عزوجل میفرماید: ((و هر که در غنیمت خیانت کند روز قیامت با آنچه خیانت کرده بیاید)) و دیگربـاز داشـتـن زکـاه واجـب ، زیـرا خـداى عـزوجـل مـیـفـرمـایـد: ((بـا آنـهـا (مال زکاه بازداشت شده ) پیشانى و پشت و پهلوى آنها را داغ کنند))و دیگری شـهـادت دروغ و نـهـان کـردن شـهـادت ، زیـرا خـداى عـزوجـل فـرمـاید: ((هر که شهادت را نهان کند، دلش گنهکار است)) (نهان کردن شهادت عمل دلست و حرمت شهادت دروغ از اولویت استفاده میشود).و دیگری شـرابـخـوارى است، زیـرا خـداى عـزوجـل از آن نـهـى فـرمـوده ، مثل آنکه از پرستش بتها نهى فرموده است (در آیه شریفه انما الخمر و المیسر و الانصاب و الازلام رجس … هر دو را بیک پلید و شیطانى معرفى کرده است ).و دیگر نـمـاز یـا واجب دیگر خداى را عمدا ترک کردن . زیرا رسولخدا (ص ) فرمود: کسیکه نـماز را عمدا ترک کند. از پیمان و تعهد خدا و رسولش بیزارى جسته است.و دیگری پـیـمـان شـکـنـى و قـطـع رحـم است، زیـرا خـداى عـزوجـل فـرمـایـد: (کـسـانـیـکـه پـیـمـان خـدا را پس از استوار کردنش ‍ میشکنند آنچه را خدا بـوصـلش فـرمـان داده قـطـع میکنند….) ایشانند که لعنت دارند و خانه بد (در آخرت )دارند. در آخر عـمـرو از خدمت امام علیه السلام بیرون رفت ، ودر حالی که شیون و گریه اش بـلنـد بـود و مـیـگـفـت : هـلاک شـد کـسـیـکـه بـراى خـود فـتـوى داد و در عـلم و فضل با شما مبارزه کرد.» دانشمند فاسق از زبان امیر مومنان حضرت علی علیه السلام بعضی از افراد در انظار مردم به عنوان عالم و دانشمند شناخته می شوند ،اما هیچ بهره ای از علم و عمل نبرده اند ،به طوری که امیال و خواسته های نفسانی خود را با قرآن مطابقت داده و دست به هر کاری می زنند و کار خود را نیک جلوه می دهند آنگونه که به آنان می توان نسبت داشمندی داد ،اما دانشمندی در رشته فسق و معاصی که این دانشمند از دانشگاه شیطان فارغ التحصیل شده و به فریب دیگران می پردازد،چنانچه امیر المومنان حضرت علی علیه السلام فرمودند : «وآخرُ قدْ تسمّى عالماً ولیْس به، فاقْتبس جهائل منْ جُهّالٍ وأضالیل منْ ضُلاّلٍ، ونصب للنّاس أشْراکاً منْ حبال غُرُورٍ، وقوْل زُورٍ، قدْ حمل الْکتاب على آرائه، وعطف الْحقّعلى أهْوائه، یُؤْمنُ من الْعظائم، ویُهوّنُ کبیر الْجرائم، یقُولُ: أقفُ عنْد الشُّبُهات، وفیها وقع، ویقُولُ: أعْتزلُ الْبدع، وبیْنها اضْطجع،فالصُّورهُ صُورهُ إنْسانٍ، والْقلْبُ قلْبُ حیوانٍ، لا یعْرفُ باب الْهُدى فیتّبعهُ، ولا باب الْعمى فیصُدّ عنْهُ، فذلک میّتُ الاْحْیاء»(۹) «و دیگرى که او را عالم نامند در صورتیکه عالم نیست،یک سلسله نادانیها را ازجمعى نادان فرا گرفته!و مطالبى گمراه کننده از گمراهانى آموخته،دامهائى از طنابهاى‏غرور و گفته‏هاى دروغین بر سر راه مردم افکنده،قرآن را بر امیال و خواسته‏هاى خودتطبیق مى‏دهد،و حق را به هوسها و خواهشهاى دلش تفسیر مى‏کند،مردم را از گناهان بزرگ‏ایمنى مى‏بخشد،و جرائم بزرگ را در نظرها سبک جلوه مى‏دهد.مى‏گوید از ارتکاب شبهات‏اجتناب مى‏ورزم اما در آنها غوطه‏ور است،مى‏گوید:از بدعتها کناره گرفته‏ام ولى درآنها غلط مى‏زند! چهره او چهره انسان است و قلبش قلب حیوان!راه هدایت را نمى‏شناسدکه از آن طریق برود، و راه خطا و باطل را نمی داند که از آن بپرهیرد ،پس او مرده‏اى است درمیان زندگان!» ناپسندی فسق و معصیت الهی به حقیقت کسانی که خود را به معاصی الهی مشغول ساخته و از اعمال زشت خویش دست بردار نیستند ،چهره زشت و ناپسندی به خود می گیرند چرا که گناه و معاصی الهی لکه های سیاهی است که دل انسان،پس از انجام آنها سیاه می گردد. و این گونه افراد در نظر ذات اقدس پروردگار منفور گشته و فاسق تلقی می گردند. زیرا دل آنها به علت کثرت گناه از خداوند دور شده و قابل هدایت نمی باشند،و این در حالیست که درهای رحمت الهی بر روی تمام بندگان باز است و خداوند توبه بندگان عاصی خویش را می پذیرد . لذا در این روز از خداوند خواستاریم که فسق و معاصی را در نظر ما منفور و ناپسند سازد . چنانچه ذات اقدسش فرمود : «وکره الیکم الکفر و الفسوق و العصیان اولئک هم الراشدون» «خداوند کفر و فسوق و معصیت را در نظرتان زشت و منفور ساخت و اینان به حقیقت اهل صواب و هدایتند.» شرح دعا (۳)«و حرم علی فیه السخط و النیران بعونک یا غیاث المستغیثین» «و در این روز آتش قهر و غضب را بر من حرام گردان به یاری خود ای فریاد رس فریاد خواهان.» خوف و ترس از عذاب و عقوبت الهی خداوند عزوجل در قرآن می فرماید: « واتقوا الله و اعلموا ان الله شدید العقاب»(۱۰) «و از خداوند بترسید (و تقوای او را پیشه کنید) و بدانید به درستی که خداوند سخت عذاب است.» که این عذاب و عقاب الهی برای کسانی می باشد که به معصیت و نافرمانی ذات اقدس او مشغولند به طوری که شکرگزار نعمتهای خداوند نبوده و خداوند از آنان راضی نمی باشد .چنانچه خداوند متعال در قرآن در مورد دلیل عذاب بندگان خویش می فرماید: «ما یفعل الله بعذابکم ان شکرتم و امنتم و کان الله شاکرا علیما»(۱۱) «اگر شما از لطف خداوند شکرگزار باشید و به او ایمان آوردید خداوند چه غرضی دارد که شما را عذاب کند؟ که خداوند در مقابل نعمت، شکر شما را می پذیرد و عملش به صلاح خلق احاطه دارد.» پس با توجه به این آیه کسانی از عذاب الهی در امانند و آتش دوزخ بر آنان حرام است که تقوای الهی پیشه نموده و از معاصی و نافرمانی از دستورات او بپرهیزند.لذا در این روز از خداوند خواستاریم که ما را جزء کسانی که بر آنان خشم و غضب نموده است،قرار ندهد.چنانچه در کلام نورانی اش می خوانیم: «غیرالمغضوب علیهم»(۱۲) «(ما را در راه )غیرکسانی که بر آنان غضب نموده ای(قرار ده )».   نکته ها ۱-هر عمل نیکویی را که انسان انجام می دهد، از آن به احسان و نیکوکاری تعبیر می گردد. ۲- احسان و نیکوکاری به دو بخش تقسیم می گردد:۱-احسان و نیکوکاری در راه رضای خدا .۲- احسان و نیکوکاری برای ریا و جلب توجه مردم . ۳- اگر انسان در معصیت نمودن ذات اقدس پروردگار اصرار بورزد ، آنگاه است که او را فاسق می نامند. چرا که دائما خود رابه معصیت خداوند مشغول ساخته است. ۴- بعضی از افراد به عنوان دانشمند شناخته می شوند ،اما دانشمندی آنان در رشته فسق و معاصی پروردگار عالمیان است چرا که آنان فارغ التحصیل دانشگاه شیطانند. ۵- گناه و معاصی الهی لکه های سیاهی است که دل انسان،پس از انجام آنها سیاه می گردد. ۶- کسانی از عذاب الهی در امانند و آتش دوزخ بر آنان حرام است که تقوای الهی پیشه نموده و از معاصی و نافرمانی از دستورات او بپرهیزند.   پی نوشتها: ۱-مستدرک الوسائل،ج۱،ص۸٫ ۲-بقره/۱۹۵٫ ۳-بقره/۲۶۵٫ ۴-بقره/۱۱۲ . ۵-نساء/۳۸ . ۶-حدیث قدسی،باب امام صادق علیه السلام،صص۶۰۱و۶۰۲ ،ح ۵۸۷ . ۷-بقره/۱۹۵ . ۸-اصول کافی،ج۳،صص۳۹۰-۳۹۳،ح۲۴ . ۹-نهج البلاغه،خطبه ۸۷،صص۱۴۶-۱۴۷ . ۱۰-بقره/۱۹۶ . ۱۱-نساء/۱۴۷ . ۱۲-فاتحه الکتاب/۷٫

دعای روز دهم ماه مبارک رمضان

شرح دعای روز دهم ماه مبارک رمضان

اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی فِیهِ مِنَ الْمُتَوَکِّلِینَ عَلَیْکَ 

ای خدا مرا در این روز از آنان که بر تو توکل کنند

وَ اجْعَلْنِی فِیهِ مِنَ الْفَائِزِینَ لَدَیْکَ

و نزد تو فوز و سعادت یابند قرار ده 

وَ اجْعَلْنِی فِیهِ مِنَ الْمُقَرَّبِینَ إِلَیْکَ 

و مرا از آنان که مقربان درگاه تو باشند قرار ده

بِإِحْسَانِکَ یَا غَایَةَ الطَّالِبِین 

به حق احسانت ای منت‌های آرزوی طالبان.

 

شرح دعا  

درخواست توکل از خدا

اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی فِیهِ مِنَ الْمُتَوَکِّلِینَ عَلَیْکَ

خدایا من را در ماه رمضان از کسانی قرار ده که اهل توکل به تو هستند، چشمم به دست این و آن نباشد؛ چقدر خوب است که انسان توکل داشته باشد و اهل توکل باشد.

 

ارزش توکل به خداوند

همان‌طور که می‌دانیم تمام امور دنیا و آخرت و هرچه در عالم وجود دارد به امر خداوند کار می‌کند؛ ”إِنَّ الأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ”‌(آل عمران ، 154) یعنی ”به درستی که تمام امور به فرمان خداوند است”‌ و تمام کلیدهای غیب نزد اوست ”وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَیْبِ لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ”‌(انعام ،59) یعنی ”و کلید خزائن غیب نزد خداوند است (که) کسی جز خدا بر آن آگاه نمی‌باشد”‌ و هر گاه اراده الهی اقتضا کند که امری صورت پذیرد بدون هیچ درنگی صورت خواهد گرفت ”وَإِذَا قَضَى أَمْراً فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ كُن فَیَكُونُ”‌(بقره ،117) یعنی ”هنگامی که (خداوند) اراده امری را کند به محض آنکه بگوید موجود باش، پس موجود خواهد شد”‌ و همه عالم فرمان بردار ذات اقدس اویند ”بَل لَّهُ مَا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ  كلُ‏ٌّ لَّهُ قَنِتُونَ”‌(بقره ،116) یعنی ”بلکه هرچه در زمین و آسمان است ملک خداوند است و همه فرمان بردار اویند”‌ پس با توجه به این آیات در می‌یابیم که انسان در هر کاری که می‌خواهد انجام دهد باید به خدای (قادر و متعال) که خالق و آفریدگار اوست توکل کند چرا که امیر مؤمنان حضرت علی علیه‌السلام فرمودند: ”من توکل علیه کفاه و من ساله اعطاه و من اقرضه قضاه و من شکر جزاه”‌(نهج البلاغه) یعنی ”هر کس بر او توکل کند او را کفایت نماید و هر کس از او بخواهد می‌پردازد و هر کس برای خدا به محتاجان قرض دهد وامش را بپردازد و هرکس او را سپاس گوید پاداش نیکو دهد”‌ و خداوند (عزوجل) نیز در قرآن می‌فرماید: ”فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین”‌ یعنی ”پس هنگامی که اراده نمودی (که کاری را انجام دهی) پس بر خداوند توکل نما (که) همانا خداوند توکل کنندگان را دوست دارد”‌ که ما نیز از خداوند می‌خواهیم در این روز ما را از توکل کنندگان واقعی به ذات اقدس قرار دهد...

توکل در قرآن

قرآن مجید در موارد متعددی توکل بر خدا را از ویژگی‌های افراد با ایمان می‌داند و می‌فرماید: و علی الله فتوکلوا ان کنتم مومنین(سوره‌ی مائده, آیه‌ی ;23 سوره‌ی توبه, آیه‌ی 51); بر خدا توکل کنید اگر ایمان دارید.

و علی الله فلیتوکل المومنون(سوره‌ی آل عمران, آیه‌ی122); افراد با ایمان باید تنها بر خدا توکل کنند.

 

توکل چیست؟

پیامبر گرامی اسلام(ص) تفسیر توکل را از جبرئیل سوال کرد, جبرئیل گفت: معنای توکل این است که انسان یقین کند به اینکه سود و زیان, و بخشش و حرمان به دست مردم نیست و باید از آن‌ها ناامید بود و اگر بنده‌ای به این مرتبه از معرفت برسد که جز برای خدا کاری انجام ندهد و جز او به کسی امیدوار نباشد و از غیر او نهراسد و غیر از خدا چشم طمع به کسی نداشته باشد, این همان توکل بر خدا است.( مجلسی, محمد باقر, بحارالانوار, ج 68, ص 138, ح 23)

شخصی به نام حسن بن جهم می‌گوید: خدمت امام هشتم (ع) رسیدم و عرض کردم: جانم به فدایت, حد و مرز توکل چیست؟

فقال لی ان لا تخاف مع الله احدا(همان); فرمود: توکل آن است که با اتکای به خدا از هیچ کس نترسی....

 

وَ اجْعَلْنِی فِیهِ مِنَ الْفَائِزِینَ لَدَیْکَ

خدایا من را از رستگاران قرار بده ؛ نه از اهل شقاوت

 

فائزین چه کسانی هستند؟

فائز به معنای سعادتمند است که به کسی گویند که خداوند او را به واسطه عمل به دستوراتش به رحمتش وارد کرده و از عذابش دور ساخته است چنانچه در قرآن می‌فرماید: ”‌قُلْ إِنِّیَ أَخَافُ إِنْ عَصَیْتُ رَبِّی عَذَابَ یَوْمٍ عَظِیمٍ”‌‌(انعام ،15) یعنی ”‌بگو که از عذاب روز عظیم (یعنی قیامت) می‌ترسم که معصیت پروردگارم را انجام دهم”‌‌ و در آیه بعد می‌فرماید: ”‌مَّن یُصْرَفْ عَنْهُ یَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِینُ”‌‌(انعام ،16) یعنی ”‌کسی که از عذاب روز قیامت در امان بماند و از او عذاب برداشته شود پس به تحقیق به رحمت الهی وارد شده است که این سعادتمندی آشکار است”‌‌ و آنان که از معصیت پروردگار خویش اجتناب می‌کنند یقیناً خداوند از آنان راضی است که این رضایت سرچشمه از رضایت مخلوق به قضا و قدر پروردگار است به طوری که خداوند در قرآن می‌فرماید: ”‌خداوند از ایشان راضی است و آنان از خداوند راضیند که این رستگاری و سعادتمندی بزرگ است”‌‌ که ما نیز از خداوند می‌خواهیم در این روز ما را از کسانی قرار دهد که به فوز عظیم دست یافته‌اند...

 

وَ اجْعَلْنِی فِیهِ مِنَ الْمُقَرَّبِینَ إِلَیْکَ

خدایا من را  از مقربین در گاهت قرار بده؛ خدا نکند طوری زندگی کنیم که خدا به ما بگوید تو بنده من نیستی و ما را از درگاه ربوبی خودش دور کند و بگوید برو ؛ گاهی پدر به فرزند نا صالح خود می‌گوید ؛ برو تو دیگر فرزند من نیستی خدا هم گاهی به بنده خودش که غرق در معاصی شده است می‌گوید : از درگاه من دور شو که دیگر تو بنده من نیستی ! خدا کند که خدا به ما بگوید، تو بنده من هستی.

تقوا موجب تقرب به ذات اقدس الهی”‌‌

کسانی که به خداوند نزدیکترند و در پیشگاه او آبرومندند که تقوای الهی را پیشه کنند چرا که خداوند در قرآن می‌فرماید ”‌ان اکرمکم عند الله اتقکم”‌‌ یعنی ”‌به درستی که گرامی‌ترین شما نزد پروردگار تقوا پیشه ترین شماست”‌‌ و اگر به واژه رسول ”‌اکرم”‌‌ صلی الله علیه و آله توجه کنیم و آیه ”‌ولکم فی رسول الله اسوه حسنه”‌‌ یعنی ”‌و برای شما در رسول خدا الگویی نیکو است”‌‌ را در نظر بگیریم می‌توانیم دریابیم که کسانی که می‌خواهند نزد خداوند آبرویی پیدا کرده و مقرب درگاه او گردند با توجه به آیه ”‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید تقوای الهی را پیشه کنید و برای (رسیدن به خداوند) و آمدن به سوی او وسیله‌ای بیابید”‌‌ باید به آیه ”‌اطیعوالله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم”‌‌ یعنی ”‌خداوند و رسولش و برگزیدگان از ایشان (یعنی اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام) را اطاعت نمایید”‌‌ عمل نموده تا بتوانند جزء کسانی قرار گیر که مقرب درگاه الهی هستند. پس ما نیز از خداوند می‌خواهیم به حق لطف و احسانش ما را جزء کسانی قرار دهد که مقرب درگاه اویند.

 

بِإِحْسَانِکَ یَا غَایَةَ الطَّالِبِین

به حق احسانت خواسته‌های من را اجابت کن؛ ای کسی که غایت طالبین تویی! انسان وقتی از همه جا نا امید می‌شود، آخر کار در خانه خدا می‌رود و آن وقت دعا مستجاب می‌شود.  

 

راه شناخت استجابت دعا

اگر می‌خواهی بدانی دعایت مستجاب می‌شود یا نه !؟ به دلت مراجعه کن اگر دیدی در گوشه دلت به کسی غیر از خدا هم امیدواری بدان که دعایت مستجاب نمی‌شود ولی اگر از همه نا امیدی و چشم دلت دست به دامن الهی است بدان که دعای تو مستجاب شده است . در حدیث آمده است که به عزت و جلالم قسم من قطع می‌کنم امید کسی را که به غیر من امید دارد. (کافی ج : 2 ص : 66 )

دعای روز نهم ماه مبارک رمضان

اللهمّ اجْعَلْ لی فیهِ نصیباً من رَحْمَتِکَ الواسِعَهِواهْدِنی فیهِ لِبراهِینِکَ السّاطِعَهِوخُذْ بناصیتی الى مَرْضاتِکَ الجامِعَهِبِمَحَبّتِکَ یا أمَلَ المُشْتاقین» «خدایا مرا نصیبی (کامل) از رحمت واسعه خود عطا فرما و به ادله و براهین روشن خود هدایت فرما و پیشانی مرا بگیر و به سوی رضا و خشنودی که جامع (هر نعمت) است سوق ده بحق دوستی و محبتت ای آرزوی مشتاقان»                  شرح دعا (۱)          «اللهمّ اجْعَلْ لی فیهِ نصیباً من رَحْمَتِکَ الواسِعَهِ » «خدایا مرا نصیبی (کامل) از رحمت واسعه خود عطا فرما» رحمت واسعه رحمت خداوند بسیار وسیع و گسترده است، وسعتی که ما نمی توانیم با قلم و زبان خود آن را وصف نماییم، اما اگرکمی درآیات زیر تامل نماییم: «الحمدلله الذی خلق السموات و الارض»(۱) «شکر خداوندی که آسمان و زمین را خلق کرد.» «له ما فی السموات و ما فی الارض»(۲) «و برای خداوند است هرچه که در زمین و آسمان است.» «وسع کرسیه السموات و الارض و لایوده حفظهما »(۳) «قلمرو علم خداوند از آسمان و زمین فراتر و نگهبانی آسمان و زمین بر او آسان و بی زحمت است». آنگاه است که در می یابیم که با وسیع بودن حکومت و فرمانروایی ذات اقدس الهی، بی شک رحمت او نیز بسیار وسیع و گسترده است، چنانچه ذات اقدسش می فرماید : «فَقُلْ رَبُّکُمْ ذُو رَحْمَهٍ واسِعَهٍ»(۴) «پس بگو خدای شما دارای رحمت وسیع و بی منتهاست.» و آن رحمتی است که فراگیر بوده و همگان را از چشمه جوشان و همیشه جاریش سیراب می نماید و نشانه های آن برای همگان روشن و مبرهن است که می توان به بعضی از آنها اشاره نمود. چنانچه امیر مومنان حضرت علی علیه السلام در این رابطه فرمودند: «أَنَّ اَلَّذِی بِیَدِهِ خَزَائِنُ اَلسَّمَاوَاتِ وَ اَلْأَرْضِ قَدْ أَذِنَ لَکَ فِی اَلدُّعَاءِ وَ تَکَفَّلَ لَکَ بِالْإِجَابَهِ وَ أَمَرَکَ أَنْ تَسْأَلَهُ لِیُعْطِیَکَ وَ تَسْتَرْحِمَهُ لِیَرْحَمَکَ وَ لَمْ یجعَلْ بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُ مَنْ یحْجُبُهُ عَنْکَ وَ لَمْ یُلْجِئْکَ إِلَى مَنْ یَشْفَعُ لَکَ إِلَیْهِ وَ لَمْ یَمْنَعْکَ إِنْ أَسَأْتَ مِنَ اَلتَّوْبَهِوَ لَمْ یُعَاجِلْکَ بِالنِّقْمَهِ وَ لَمْ یَفْضَحْکَ حَیْثُ اَلْفَضِیحَهُ بِکَ أَوْلَى وَ لَمْ یُشَدِّدْ عَلَیْکَ فِی قَبُولِ اَلْإِنَابَهِ وَ لَمْ یُنَاقِشْکَ بِالْجَرِیمَهِ وَ لَمْ یُوئِسْکَ مِنَ اَلرَّحْمَهِ بَلْ جَعَلَ نُزُوعَکَ عَنِ اَلذَّنْبِ حَسَنَهً وَ حَسَبَ سَیِّئَتَکَ وَاحِدَهً وَ حَسَبَ حَسَنَتَکَ عَشْراً وَ فَتَحَ لَکَ بَابَ اَلْمَتَابِ وَ بَابَ اَلاِسْتِعْتَابِ فَإِذَا نَادَیْتَهُ سَمِعَ نِدَاءَکَ وَ إِذَا نَاجَیْتَهُ عَلِمَ نَجْوَاکَ فَأَفْضَیْتَ إِلَیْهِ بِحَاجَتِکَ وَ أَبْثَثْتَهُ ذَاتَ نَفْسِکَ وَ شَکَوْتَ إِلَیْهِ هُمُومَکَ وَ اِسْتَکْشَفْتَهُ کُرُوبَکَ وَ اِسْتَعَنْتَهُ عَلَى أُمُورِکَ.»(۵) «خدایی که گنجهای آسمان و زمین در دست اوست،به تواجازه درخواست داده،واجابت آن را به عهده گرفته است،تو را فرمان داده که از او بخواهی تا عطاکند،درخواست رحمت کنی تا ببخشاید،و خداوند بین تو و خودش کسی را قرار نداده تا حجاب و فاصله ایجاد کند ،و تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری ، و در صورت ارتکاب گناه در توبه را مسدود نکرده است ،در کیفر تو شتاب نداشته ،و در توبه و بازگشت بر تو عیب نگرفته است ،در آنجا که رسوایی سزاوار توست رسوا نساخته ، و برای بازگشت به سوی خویش شرایط دشواری مطرح نکرده است،در گناهان تو را به محاکمه نکشیده ، و از رحمت خویش نا امیدت نکرده ،بلکه بازگشت تو را از گناهان نیکی شمرده است ،هر گناه تو را یکی و هر نیکی تو را ده به حساب آورده ، و راه بازگشت و توبه را به روی تو گشوده است . هر گاه او را بخوانی ندایت را می شنود ، و چون با او راز دل گویی راز تو را می داند ،پس حاجت خود را به او بگوی،و آنچه در دل داری نزد او بازگوی ،غم و اندوه خود را در پیشگاه او مطرح کن تا غمهای تو را بر طرف کند و در مشکلات تو را یاری رساند.» که به طور واضح و روشن نشانه های رحمت الهی را در این کلام نورانی می توان مشاهده نمود . حال با توجه به این که خداوند دارای رحمت واسعه می باشد ،می خواهیم بدانیم که از این رحمت واسعه الهی چه چیزهایی را درخواست نماییم؟که در جواب این سوال نیز اشاره می نماییم به کلام نورانی حضرت علی علیه السلام که فرمودند : «وَ سَاءَلْتَهُ مِنْ خَزَائِنِ رَحْمَتِهِ مَا لاَ یَقْدِرُ عَلَى إِعْطَائِهِ غَیْرُهُ، مِنْ زِیَادَهِ الْاءَعْمَارِ، وَ صِحَّهِ الْاءَبْدَانِ، وَ سَعَهِ الْاءَرْزَاقِ.ثُمَّ جَعَلَ فِی یَدَیْکَ مَفَاتِیحَ خَزَائِنِهِ، بِمَا اءَذِنَ لَکَ فِیهِ مِنْ مَسْاءَلَتِهِ، فَمَتَى شِئْتَ اسْتَفْتَحْتَ بِالدُّعَاءِ اءَبْوَابَ نِعْمَتِهِ، وَاسْتَمْطَرْتَ شَآبِیبَ رَحْمَتِهِ، فَلاَ یُقَنِّطَنَّکَ إِبْطَاءُ إِجَابَتِهِ، فَإِنَّ الْعَطِیَّهَ عَلَى قَدْرِ النِّیَّهِ، وَ رُبَّمَا اءُخِّرَتْ عَنْکَ الْإِجَابَهُ لِیَکُونَ ذَلِکَ اءَعْظَمَ لِاءَجْرِ السَّائِلِ، وَ اءَجْزَلَ لِعَطَاءِ الْآمِلِ، وَ رُبَّمَا سَاءَلْتَ الشَّیْءَ فَلاَ تُؤْتَاهُ، وَ اءُوتِیتَ خَیْرا مِنْهُ عَاجِلاً اءَوْ آجِلاً، اءَوْ صُرِفَ عَنْکَ لِمَا هُوَ خَیْرٌ لَکَ، فَلَرُبَّ اءَمْرٍ قَدْ طَلَبْتَهُ فِیهِ هَلاَکُ دِینِکَ لَوْ اءُوتِیتَهُ، فَلْتَکُنْ مَسْاءَلَتُکَ فِیمَا یَبْقَى لَکَ جَمَالُهُ، وَ یُنْفَى عَنْکَ وَبَالُهُ، فَالْمَالُ لاَ یَبْقَى لَکَ وَ لاَ تَبْقَى لَهُ. »(۶) «و از گنجینه های رحمت او چیزهایی را درخواست کن که جز او کسی نمی تواند عطا کند ،مانند:عمر بیشتر،تندرستی بدن و گشایش در روزی ،سپس خداوند کلیدهای گنجینه های خود را در دست تو قرار داده که به تو اجازه دعا کردن داده،پس هر گاه اراده نمودی می توانی با دعا درهای نعممت خدا را بگشایی ،تا باران رحمت الهی بر تو ببارد… پس خواسته های تو به گونه ای باشد که جمال و زیبایی تو را تامین،و رنج و سختی را از تو دور کن،پس نه مال دنیا برای تو پایدار و نه تو برای مال دنیا باقی خواهی ماند.» لذا در این روز از خداوند می خواهیم که ما راشامل رحمت واسعه اش قرار داده و آنچه را که صلاح ماست ،به ما عطا نماید. شرح دعا (۲)«و اهدنی فیه لبراهینک الساطعه» «و مرا در این روز به ادله و براهین روشنت هدایت فرما» منظور از براهینک الساطعه چیست؟ در دعای این روز می خوانیم: « واهدنی فیه » «ودر این روز مرا هدایت نما.» حال می خواهیم بدانیم این هدایت چیست؟ که در جواب می توانیم بگوییم: « یهدی من یشاء الی صراط مستقیم»(۷) «خداوند هر که را بخواهد به راه مستقیم هدایت می کند.» پس این هدایت، هدایت به صراط مستقیم است، حال می خواهیم بدانیم صراط مستقیم چیست؟ که در جواب باید بگوییم: «ان الله ربی و ربکم فاعبدوه هذا صراط مستقیم»(۸) «به درستی که خداوند رب من و شماست پس او را بپرستید که این است صراط مستقیم.» حال چگونه به این صراط مستقیم دست یابیم؟ و طریقه عبادت و بندگی نمودن پروردگار عالمیان را از که بیاموزیم؟ که در پاسخ آن می گوییم: «لبراهینک الساطعه» «بوسیله ادله و براهین روشن.» که این ادله و براهین روشن هیچ چیزی جز آیات قرآن و اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) نمی باشد. به طوری که: قرآن:«ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین»(۹) «این کتابی است که در آن شکی نیست و هدایتیست برای تقواپیشگان». و پیامبر اکرم (ص) نیز در حدیث ثقلین چنین فرمودند: «انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی و اهل بیتی، لن یتفرقا حتی یردا علی الحوض ما ان تمسکتم بهمالن تضلوا ابدا».(۱۰) «من در بین شما دو چیز گرانبها به امانت می گذارم: کتاب خدا و اهل بیتم، و آن دو هرگز از هم جدا نمی شوند تا اینکه در حوض کوثر بر من وارد شوند، مادامیکه به آن دو تمسک جویید هرگز تا ابد گمراه نشوید.» لذا در این روزاز خداوند می خواهیم که در این روز ما را به پیروی از قرآن و اهل بیت علیهم السلام یاری نموده و به صراط مستقیم هدایت فرماید… شرح دعا (۳)«وخذ بناصیتی الی مرضاتک الجامعه بمحبتک یا امل المشتاقین» «وپیشانی مرا در این روز بگیر و به سوی رضا و خشنودیت که جامع هر (نعمت) است سوق ده. به حق دوستی و محبتت ای آرزوی مشتاقان.» منظور از « وخذ بناصیتی»چیست؟ ما از خداوند می خواهیم که پیشانی ما را گرفته و به سوی رضا و خشنودیش بکشاند، چرا که پیشانی ،جایگاه سجده مخلوق به ذات اقدس یکتا خالق عالمیان است که هنگامی که بنده به درگاه بی نیازش سجده می نماید، آنگاه است که خود را تسلیم امر پروردگار نموده و خود را در پیشگاه او خوار و ذلیل می داند و در روایات نیز داریم که بهترین حالات بنده هنگامی است که آن بنده در مقابل ذات اقدس الهی سجده می نماید، لذا از خداوند خواستاریم که پیشانی ما را فقط جایگاه سجده نمودن به ذات اقدسش گرداند، نه سجده گاه شیطان (نه فرمانبرداری از شیطان…) منظور از مرضاتک الجامعه چیست؟ همانطور که قبلا هم توضیح داده شد رضای خداوند بزرگترین سعادتمندی هاست که یک انسان می تواند آن را به دست آورد، و زمانی پروردگار عالمیان از بنده خویش راضی می گردد که بنده از دستورات و اوامر او اطاعت نموده و حق بندگی را به جا آورد، و هنگامی که بنده از اوامر الهی اطاعت نماید آنگاه است که جمیع وعده های خداوند که در قرآن به ایمان آورندگان بشارت داده شده است برایش محقق خواهد شد،لذا رضای الهی جامع ترین نعمتهای خداوند است که در این روز از او بحق دوستی و محبتش به جمیع بندگان می خواهیم که این رضا و خشنودی را نصیب ما گرداند. به دنبال رضای الهی باشیم گاهی اوقات بعضی از انسانها ،تامین بعضی از نیازهای خود را فقط در دست افراد نوع بشر دانسته و از خدای خویش غافل می گردند،به طوری که تمام اوقات خود را برای جلب رضایت بندگان خدا صرف نموده تا به آن هدف و نیاز خود برسند !اما غافل از این که تمام چرخش امور عالم به فرمان ذات اقدس یکتا پروردگار عالمیان است ،و هیچ امری صورت نمی پذیرد مگر به اذن و اراده او ،به طوری که بعضی ها آنقدر ملتمسانه و خاضعانه از دیگران چیزی را درخواست می نمایند که اگر همینگونه از خدای خویش درخواست نمایند ،سریعاًو بدون معطلی به مقصود خود خواهند رسید ،چنانچه در حدیثی رسول خدا صلی الله علیه و آله چنین فرمودند : «قالَ اللهُ اَنَا اللهُ لا إله إلا اَنَا خَلَقتُ المُلُوکَ وَقُلُوبُهُم بیَدی، فَأَیُّما قَومٌ اطاعُونی جَعَلتُ قُلُوبَ المُلُوکِ عَلَیهم رَحمه، وایُّما قَوم عَصَونی جعلتَ قلوبَ المُلُوک عَلَیهم سَخِطَه، أَلا لا تَشغِلُوا أَنفسَکُم بسبب المُلُوکِ تُوبُوا ألى اَعطِفُ بقُلُوبِهِم عَلَیکُم»(۱۱) «خداوند فرمود :من خدای یگانه هستم ،من پادشاهان را خلق کرده ام و دل آنها در دست من است . پس هر قومی که به من اطاعت نمود ،دل پادشاه آن قوم را به آنان مهربان می کنم و هر قومی که به من گناه کند،دل پادشاه آن قوم را به آنان مهربان می کنم و هر قومی که به من گناه کند ،دل پادشاه آن قوم را به آنان خشمناک می سازم.پس آگاه باشید ،به واسطه نزدیک شدن به پادشاهان خود را مشغول نکنید بلکه به من توجه نمایید تا دل پادشاهان را بر شما رئوف تر نمایم.» و در حدیثی دیگر فرمودند: «قال الله تعالی:ما مِن مَخلوق یَعتَصم بِمخلُوق دونی الا قَطَعتُ اسباب السموات والارض من دونه، فان سألنی لم اعطه وان دعانی لم اجبه، وما من مخلوق یعتصم بی دون احد من خلقی الا ضَمِنتُ السَّمواتِ والارضَ رَزقَه، فَان دَعَانِی اَجبته. »(۱۲) «خداوند متعال فرمود :هر مخلوقی به غیر من متوسل شود،وسایل آسمانها و زمین او را قطع می کنم،و اگر از من بخواهد به او عطا نمی کنم و اگر مرا بخواند به وی جواب نمی دهم و هر کسی همه مردم را بگذارد و به من متوسل شود ،من در آسمانها و زمین روزی او را ضمانت می کنم و اگر مرا بخواند ،به وی پاسخ می دهم.» نکته ها : ۱-منظور از هدایت ،هدایت به صراط مستقیم است. ۲-پیشانی جایگاه سجده مخلوق به ذات اقدس پروردگار عالمیان است. ۳- هنگامی که بنده به درگاه خالق بی نیاز سجده می نمایدآنگاه است که خود را تسلیم امر پروردگار نموده و خود را در پیشگاه او خوار و ذلیل می داند. ۴- زمانی پروردگار عالمیان از بنده خویش راضی می گردد که بنده از دستورات و اوامر او اطاعت نموده و حق بندگی را به جا آورد. ۵- هنگامی که بنده از اوامر الهی اطاعت نماید آنگاه است که جمیع وعده های خداوند که در قرآن به ایمان آورندگان بشارت داده شده است برایش محقق خواهد شد. ۶- هر مخلوقی به غیر خداوند متوسل شود،خداوند اسباب و وسایل آسمانها و زمین را برای او قطع می نماید و آن بنده به حاجت خود نخواهد رسید.                                                                      

پی نوشتها: ۱- انعام/۱٫ ۲-بقره/۲۵۵٫ ۳-همان. ۴-انعام/۱۴۷٫ ۵-نهج البلاغه،نامه ۳۱،ص۵۲۸٫ ۶-همان ،صص۵۲۸-۵۲۹٫ ۷-بقره/۱۴۲٫ ۸-آل عمران/۵۱٫ ۹-بقره/۲٫ ۱۰-حدیث ثقلین(نقل شده از کتب شیعی و سنی). ۱۱-حدیث قدسی،باب یازدهم ،ص۲۴۱،ح۲۳۷٫ ۱۲- حدیث قدسی،باب یازدهم ،ص۲۸۴،ح۲۹۶٫

شرح دعای روز هشتم ماه مبارک رمضان

اللهم ارزقنی فیه رحمه الایتام و اطعام الطعام و افشاء السلام و صحبه الکرام بطولک یا ملجا الاملین» «خدایا در این روز مرا ترحم بر یتیمان و اطعام به گرسنگان و افشاء و انتشار سلام در مسلمانان و مصاحبت با نیکان نصیب فرما به حق انعامت و بزرگواریت ای پناه آرزومندان.» شرح دعا (۱)«اللهم ارزقنی فیه رحمه الایتام» «خدایا در این روز مرا ، ترحم نمودن بر یتیمان را روزی فرما » اهمیت یتیم نوازی یتیم نوازی و ترحم بر یتیمان یکی از دستورات بزرگ اسلام می باشد که بر مسلمانان واجب است که در این امر مهم بسیار کوشا باشند، چرا که یتیم به کسی گویند که در ظاهر سرپناه و سرپرستی برای خود نداشته باشند (یعنی هیچ کس نباشد که او را سرپرسی کند مثل پدر و مادر) به طوری که فقط خداوند حامی و سرپناه او باشد که خداوند حقوق چنین افرادی را بسیار محترم داشته و بر ترحم به آنان تاکید می نماید. چنانچه حضرت امیر مومنان علی علیه السلام می فرماید: «الله، الله بالایتام، فلا تغبوا افواههم و لا یضیعوا بحضرتکم»(۱) «خدارا! خدا را! درباره یتیمان، نکند که آنان گاهی سیر و گاه گرسنه بمانند و حقوقشان ضایع گردد! » و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز می فرمایند: «خیر بیوتکم بیت فیه یتیم یحسن الیه و شر بیوتکم بیت یساء الیه ».(۲) «بهترین خانه های شما ،خانه ای است که در آن یتیمی مورد احسان و عطوفت قرار گیرد ،وبدترین خانه های شما ،خانه ای است که در آن به یتیمی بدخلقی و ستم گردد.» که در این رابطه احادیث بسیاری موجود می باشد که تاکید بر یتیم و یتیم نوازی دارد و برای این امر خداوند (عزوجل)اجر و پاداش بسیاری را وعده داده است،چنانچه رسول اکرم صلی الله علیه و آله در حدیثی چنین فرمودند : «من مسح راس یتیم کانت له بکل شعره مرت علیها یده حسنات.»(۳) «کسی که دستی از روی محبت بر سر یتیمی بکشد ،به عدد هر بار مو که از زیر دستش گذشته است ، خداوند پاداش چندین حسنه را به او عنایت می فرماید.» و در حدیثی دیگر نیز فرمودند : «مَنْ کَفَلَ یتیماً مِن المسلمینَ فَاَدْخَله اِلی طعامه و شرابه، ادخله الله الجنّه البته، اِلاّ اَنْ یَعْمَل ذَنْباً لا یُغْفَرُ».(۴) «کسی که کفالت و سرپرستی یتیمی را بر عهده گرفته و او را به خانه خود ببرد و در خوردنیها و نوشیدنیها شریک خویش نماید،خداوند او را داخل بهشت می گرداند ،مگر آن که گناه غیر قابل بخششی را مرتکب شده باشد.» ارزش یتیم یتیمان با اینکه به ظاهر سرپناه و سرپرستی برای خود ندارند، اما خداوند برای آنان ارزش بسیاری قائل است، به طوری که در قرآن خداوند (عزوجل) خطاب به پیغمبر خود می فرماید: «الم یجدک یتیما فاوی»(۵) «آیا خداوند تو را یتیمی نیافت که در پناه خود جای داد» که با توجه به این آیه می بینیم که خداوند پیغمبر خود را به دوران یتیمی اش (که پدر و مادر خویش را از دست داده بود و سرپناهی جز خداوند نداشت) تذکر می دهد تا یادآور شود که چگونه خداوند او را یاری نمود و او را از گزند دشمنان در امان داشت و به لطف و رحمتش به مقام نبوت برگزید. تا اینکه پیغمبر نیز به یاد یتیمان بوده و از آنان دلجویی نماید ،چنانچه در آیه دیگر می فرماید: «فاما الیتیم فلا تقهر»(۶) «پس تو هم هرگز یتیمی را میازار.» حال با توجه به این آیات ما باید این نکته مهم را در نظر داشته باشیم که پیامبر عظیم الشان اسلام هیچ گاه از دستورات خداوند سرپیچی نکرده و نعمتی از خدای خویش را فراموش ننموده است ،بلکه خداوند به پیامبر خود تذکر داده تا جمیع آدمیان الگو گرفته و آن دستورات را اجرا نمایند، چرا که خداوند می فرماید: «لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه لمن کان یرجوا الله و الیوم الاخر و ذکر الله کثیرا»(۷) « رسول خدا صلی الله علیه و آله برای شما الگویی نیکوست،برای هر که به خدا و روز رستاخیز امید دارد .» لذا از خداوند می خواهیم که ما را در این روز یاری نماید تا بتوانیم بر یتیمان و بی سرپرستان ترحم نموده تا مشمول رحمت بی پایانش گردیم… شرح دعا (۲)«واطعام الطعام » «و در این روز طعانم دادن به گرسنگان را روزیم فرما. » «سفره میهمانی بگسترانیم». در ماه مبارک رمضان یکی از چیزهایی که بسیار اهمیت دارد اطعام نمودن و سفره میهمانی پهن کردن برای فقیران و مستمندان و روزه داران است که اگر در راه رضای خداوندصورت پذیرد ،از ثواب و منزلت بسیار بالایی برخوردار است، چنانچه امام حسین علیه السلام در رابطه با اطعام نمودن یک مسلمان چنین فرمودند : «لَئِنْ اُطْعِمَ اَخَاً لی مُسْلِماً اَحَبُّ اِلیَّ مَنْ اَنْ اُعْتِقَ اُفُقاً مِنَ الناس،قیلَ: و کَمِ اِلْاُفُقُ؟قال (ع): عَشرَهُ آلافٍ.»(۸) «اگر یک برادر مسلمان را اطعام کنم در نزد من ارزش آن بیشتر از آزاد کردن انسان هایی است که یک افق را پر کنند. پرسیدند :مساحت افق چقدر است ؟ فرمودند :به میزان گنجایش ده هزار متر.» اما بعضی ها از این امر مهم غافل بوده و اجر و پاداش هایی را که خداوند برای آن وعده داده است،نمی بینند. چرا که بخل و خود خواهی ،وجود بعضی از افراد را اشباع نموده و جایی برای بخشش و سخاوتمندی آنان نگذارده است به طوری که بعضی ها ، نعمتهای الهی را از خوشتن نیز دریغ می نمایند،چه رسد که برای دیگران سفره اطعامی پهن کنند !وچه زیبا فرمود حضرت علی علیه السلام: «مااجود یده! و هو غن ذات الله بخیل! فمن آتاه الله مالا فلیصل به القرابه، والیحسن منه الضیافه»(۹) « دست سخاوتمندی ندارد آن کس که از بخشش در راه خدا بخل می ورزد! آن کسی که خدا او را مالی بخشید، پس باید به خویشاوندان خود بخشش نماید و سفره میهمانی خوب بگستراند». چرا که امیر المومنان علیه السلام هیچگاه خویش را از این دستورات و احکام مستثنی نمی دانست و خود آن حضرت اول عامل به آن بود. لذا در اینروز از خداوند می خواهیم که ما را یاری فرماید تا در راه رضای او به فقیران و مستمندان و روزه داران ،سفره ای گسترانیده و آنان را اطعام نماییم تا از پاداش و اجر اخروی آن که مهمترین آن رضایت ذات اقدس پروردگار است بهره مند گردیم… شرح دعا (۳)«و افشاء السلام» «و در این روز افشاء و انتشار سلام در بین مسلمانان را نصیبم فرما.» اهمیت سلام سلام یکی از مهمترین آداب مسلمانان است که هنگام رسیدن به یکدیگر به عنوان درود و احترام نسبت به هم عرضه می دارند و اگر کسی فاقد این نعمت الهی باشد و به هنگام رسیدن به دیگران این کلمه طیبه را بر زبان نیاورد ،آنگاه است که از او به عنوان فردی بی ادب تعبیر می کنند و او را فردی مغرور و متکبر می خوانند. به طوری که احیاء و زنده نگه داشتن سلام در بین مسلمانان ، به قدری داری اهمیت است که امام حسین علیه السلام در حدیثی فرمودند : «لا تأذنوا لاحد حتی یسلم»(۱۰) «به کسی که سلام نداده است،اجازه صحبت ندهید ». و در حدیثی دیگر فرمودند : «ابخل الناس من بخل بالسلام»(۱۱) «بخیل ترین مردم کسی است که در سلام کردن بخل ورزد.» که جا دارد هر مسلمانی سلام نمودن را یکی از مهمترین اعمال مستحبی که می تواند انجام دهد ،قرار داده و از بر پا داشتن این نعمت الهی کوتاهی نورزد. آیا به نااهلان نیز می توان سلام نمود؟ حال می خواهیم بدانیم که آیا به نااهلان نیز می توان سلام نمود ؟ در جواب آن اشاره می نماییم به حدیثی از امام حسین علیه السلام که فرمودند: «انَّ ابنَ الکُوَّا سَاَلَ علیِّ بن اَبی طالِب علیه السلام،فقالَ:یا اَمیرَالمومنینَ،تسلّم عَلَی مُذنبِ هَذِهِ الاُمَّه؟! فَقَالَ علیه السلام یَرَاهُ الله عَزَّوَجَلَّ للتوحید اهلاً،وَلانراهُ لِلسَّلام علیه اهلاً»(۱۲) «حضرت امیر المومنین علیه السلام به شخصی سلام نمود ،ابن کوا پرسید : ای امیر المومنین آیا به یکی از گنهکاران این امت سلام می نمایی؟! حضرت پاسخ دادند:خداوند عزیز و بزرگ او را برای ایمان آوردن سزاوارتر می داند و تو سلام نمودن بر او را سزاوار نمی دانی؟» حال با توجه به این روایت باید این را بگوییم که همه ما باید روزی در پیشگاه پروردگار عالمیان جوابگوی اعمال خویش باشیم ، و هیچ کس جوابگوی اعمال دیگری نخواهد بود ،لذا کسی نمی تواند بگوید که چون فلان مسلمان گناهکار است ،نباید به او سلام داد چرا که شاید این سلام و تحیت گفتن به او ،تاثیری بر او گذارد که از اعمال زشت خود پشیمان شده و توبه نماید و همین عمل ،تجارتی سودمند برای سلام دهنده و جواب گیرنده آن می باشد ، به طوری که یکی از غفلت نجات یافته و دیگری در ثواب این تحول برای خود نصیب و بهره ای برده است.   منظور از افشاء السلام چیست؟ در اینجا منظور از افشاء سلام می تواند انتشار دوستی و محبت بین مسلمانان باشد، زیرا هنگامی که دو مسلمان به یکدیگر برسند و به هم سلام کنند، آنگاه است که نوعی امنیت و خوش بینی بین طرفین پیش می آید، چرا که سلام یکی از نام های خداوند است و هرجا که نام خداوند در میان باشد آنگاه است که همه با آرامش با یکدیگر روبرو می گردند، به طوری که حضرت علی علیه السلام هنگامی که ماموران جمع آوری مالیات را به سوی مردم می فرستادند تا آنچه را حق خداست از آنان بستانند، در خصوص روش برخورد با مردم درنهج البلاغه چنین فرمودند: «با آرامش و وقار حرکت کن، تا در میانشان قرار گیری، به آنها سلام کن و در سلام و تعارف و مهربانی کوتاهی نکن.» که این هم نشان دهنده آن است که سلام نمودن ایجاد کننده نوعی آرامش و امنیت بین طرفین است،لذا در این روز از خداوند خواستاریم که نعمت بزرگ افشاء و انتشار سلام را نصیب ما گرداند. شرح دعا (۴)«و صحبه الکرام بطولک یا ملجا الاملین » «و در اینروز مرا مصاحبت با نیکان نصیب فرما به حق انعامت و بزرگواریت ای پناه آرزومندان.» منظور از صحبه الکرام، هم کلام و همنشین شدن با اهل کرم و بخشش است که انسان را به مقامات و درجات عالی می رساند لذا در اینروز از خداوند به حق بزرگواریش می خواهیم که ما را با کریمان همنشین و از لئیمان دور سازد. نکته ها ۱-یتیم نوازی و ترحم بر یتیمان یکی از دستورات بزرگ اسلام می باشد که بر مسلمانان واجب است که در این امر مهم بسیار کوشا باشند. ۲- یتیم به کسی گویند که در ظاهر سرپناه و سرپرستی برای خود نداشته باشند (یعنی هیچ کس نباشد که او را سرپرسی کند مثل پدر و مادر). ۳-یتیمان با اینکه به ظاهر سرپناه و سرپرستی برای خود ندارند، اما خداوند برای آنان ارزش بسیاری قائل است. ۴-در ماه مبارک رمضان یکی از چیزهایی که بسیار اهمیت دارد اطعام نمودن و سفره میهمانی پهن کردن برای فقیران و مستمندان و روزه داران است. ۵- که بخل و خود خواهی ،وجود بعضی از افراد را اشباع نموده و جایی برای بخشش و سخاوتمندی آنان نگذارده است به طوری که بعضی ها ، نعمتهای الهی را از خوشتن نیز دریغ می نمایند،چه رسد که برای دیگران سفره اطعامی پهن کنند. ۶- سلام یکی از مهمترین آداب مسلمانان است که هنگام رسیدن به یکدیگر به عنوان درود و احترام نسبت به هم عرضه می دارند. ۷- لذا کسی نمی تواند بگوید که چون فلان مسلمان گناهکار است ،نباید به او سلام داد چرا که شاید این سلام و تحیت گفتن به او ،تاثیری بر او گذارد که از اعمال زشت خود پشیمان شده و توبه نماید.                                           

==================================

 پی نوشتها: ۱-نهج البلاغه، نامه ۴۷،ص ۵۵۹٫ ۲-مستدرک الوسایل ،ج۱،ص۱۴۸٫ ۳- مستدرک الوسایل ،ج ۲،ص۶۱۶٫ ۴- مستدرک الوسایل ،ج۱،ص۱۴۸٫ ۵- ضحی/۶٫ ۶- ضحی/۹٫ ۷-احزاب/۲۱٫ ۸-احقاق الحق،ج۱،ص۶۲۸؛دعائم الاسلام،ج۲،ص۱۰۶،ح۳۳۸٫ ۹- نهج البلاغه،خطبه ۱۴۲،صص۲۶۰-۲۶۱٫ ۱۰-بحارالانوار ،ج۷۸،ص۱۱۷،ح۶٫ ۱۱- بحارالانوار ،ج۹۳،ص۲۹۴،ح۲۳٫ ۱۲-جعفریات،ص۲۴۳؛مستدرک الوسائل،ج۸،ص۳۵۹،ح۹۶۶۳٫

دعای روز هفتم رمضان

شرح دعای روز هفتم ماه رمضان

اللهمّ اعنّی فیهِ علی صِیامِهِ وقیامِهِ                        خدایا یاری کن مرا در این روز بر روزه گرفتن و عبـادت

وجَنّبنی فیهِ من هَفَواتِهِ وآثامِهِ                                و برکنارم دار در آن از بیهودگی و گناهان

وارْزُقْنی فیهِ ذِکْرَکَ بِدوامِهِ                                      و روزیم کن در آن یادت را برای همیشه

بتوفیقِکَ یا هادیَ المُضِلّین.                                   به توفیق خودت ای راهنمای گمراهان

دعا باصدای امیر رضا عرب

 

شرح دعا

«اَللّهُمَّ اَعِنّی فیهِ عَلی صِیامِهِ وَقِیامِهِ»

خدایا کمک کن در این ماه روزه بگیریم و شب زنده داری کنیم. اگر خدا کمک کند، گرسنگی را نمی‌فهمیم. عبادت شب و سحر، دعاهای ابوحمزه ثمالی و افتتاح را انجام می‌دهیم. گاهی افرادی غصه می‌خورند که ماه رمضان چگونه روزه بگیریم؟ خوب دعا کنید و خدا کمکتان می‌کند.

روزه چیست و چه فوایدی دارد؟! روزه طبق آنچه در لغت و رساله‌های عملیه آمده است، عبارت است از: خودداری کردن شخص از خوردن و آشامیدن و دیگر مبطلات روزه (که در رساله‌های عملیه ذکر گردیده است) و نیز پرهیز از گناهان اعضا و جوارح و در نهایت هرگونه خودداری قلبی شخص روزه‌دار از توجه به غیر خداوند.

برای روزه فواید و آثار زیادی ذکر گردیده است که به بعضی از آن‌ها اشاره می‌گردد :

1- یکی از فوائد روزه در اسلام تندرستی است. چنانچه پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله) فرمودند: «روزه بگیرید تا سالم بمانید.» (بحار، ج 93، ص 255) و هرچه که علم بیشتر پیشرفت می‌کند، ابعاد مختلفی از فواید روزه‌داری معلوم می‌گردد.

روزه باعث تحریک انسان‌ها نسبت به همنوع خود می‌شود! چنانکه در روایتی آمده است: خداوند روزه را واجب کرد تا ثروتمندان و فقرا را همسان سازد. (وسائل، ج 7، ص 2) روزه باعث می‌شود تا ثروتمندان طعم تشنگی و گرسنگی را چشیده و به یاد فقرا و مستمندان بیفتند تا بدین وسیله عاطفه آن‌ها تحریک شده و بخشی از درآمد خود را به آنان اختصاص دهند

2- سپر در برابر آتش جهنم است. حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) می‌فرمایند: «الصوم جنه من النار»؛ روزه سپری در مقابل آتش جهنم است. (وسائل، ج 7، ص 285)

3- مایه اجابت دعا. رسول خدا(صلی الله علیه وله): «لا ترد دعوه الصائم؛ دعای روزه‌دار رد نمی‌شود» (بحار، ج 93، ص 256)

4- باعث بخشیده شدن گناهان. رسول خدا(صلی الله علیه وله) می‌فرمایند: هرکس ماه رمضان را برای خدا روزه بدارد، تمام گناهانش آمرزیده می‌شود. (تفسیر مراغی، ج2، ص 69)

 5- باعث می‌شود فرشتگان برایش دعا کنند. رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه وله) دراین‌باره می‌فرمایند: خداوند فرشتگان خود را موظف کرده است که برای روزه‌داران دعا کنند. (بحار، ج 93، ص 285)

 

فواید اجتماعی روزه

البته این‌ها و ده‌ها فایده دیگر که در آیات و روایات ذکر گردیده، اشاره‌ای بود به فواید و آثار فردی روزه. برای روزه فواید اجتماعی فراوانی ذکر گردیده که به بعضی از آن‌ها اشاره می‌شود؛

1- روزه باعث تحریک انسان‌ها نسبت به همنوع خود می‌شود! چنانکه در روایتی آمده است: خداوند روزه را واجب کرد تا ثروتمندان و فقرا را همسان سازد. (وسائل، ج 7، ص 2) روزه باعث می‌شود تا ثروتمندان طعم تشنگی و گرسنگی را چشیده و به یاد فقرا و مستمندان بیفتند تا بدین وسیله عاطفه آن‌ها تحریک شده و بخشی از درآمد خود را به آنان اختصاص دهند.

2- روزه‌داری باعث خودداری شخص از خیلی از جرائم و صفات زشت اخلاقی و اجتماعی می‌گردد. از جمله آن‌ها: دروغ، مجادله و درگیری، غیبت، تهمت، فحش، سرزنش و خشم، مردم‌آزاری، معاشرت با مفسدان، سخن‌چینی، حرام‌خواری و... است بی‌تردید هر یک از این گناهان که کنترل شود، باعث جلوگیری از آسیب‌های فراوان اجتماعی شده و باعث آرامش آن می‌گردد. «و ذکر دائمی را نصیبم فرما» باید دانست قرآن کریم علاوه بر ذکر زبانی، ذکر قلبی و یاد درونی را می‌ستاید. ذکر و فکر، همراه یکدیگر ارزش است. متأسفانه کسانی که ذکر می‌گویند، ولی اهل فکر نیستند و کسانی اهل فکر هستند ولی اهل ذکر نیستند! ذکر یکی از نمونه‌های روشن عبادت است و ذکر خدا و نعمت‌های او، زمینه شکر و سپاس است، چنان که غفلت از یاد خدا، مایه کفران است. ذکر یک نوع حضور قلبی است که اثرات زیادی برای ذاکر دارد، از جمله؛ باعث توکل، معرفت، شکر، توجه دائمی به خداوند و جلوگیری از لغزش و گناه، محبت نسبت به قلب هستی یعنی خداوند، امید و رجاء و... می‌شود. ذکر مقام انسان را تا جایی بالا می‌برد که می‌فرماید: تو یاد من باش، تا من هم یاد تو باشم. (فاذکرونی اذکرکم - بقره آیه 152)

 

«وَجَنِّبْنی فیهِ مِنْ هَفَواتِهِ وَ اثامِهِ»

خدایا ماه رمضان ما را از لغزش و گناه حفظ کن. بدبختی است که آدم در ایام سال گناه کند و ماه رمضان هم به گناه ادامه دهد. در ماه رمضان باید تمام اعضا و جوارحمان روزه باشد. اگر روزه‌ای بگیریم که چشمان، زبانمان، گوشمان، نامحرم ببیند، دروغ بگوید و غیبت بشنود ، روزه‌مان «عام» می‌شود. اما به ما می‌گویند که روزه خاص بگیرید، یعنی اعضا و جوارحت هم روزه باشند.

حدیث داریم؛ زمانی که روزه می‌گیرید باید گوش و چشم و پوست بدنتان هم روزه بگیرند. باید اعضا و جوارحمان هم روزه باشند تا این روزه در ما اثر بگذارد.

البته یک روزه دیگر هم داریم که روزه خاص الخاص است. در این روزه، قلبمان در ماه رمضان به غیر خدا متوجه نمی‌شود.

حدیث است که اگر حیوانات ذکر نگویند، اسیر دام صیاد می‌شوند. این صداهایی که از حیوانات می‌شنویم، ذکرهایی است که توسط آنان بیان می‌شد. حتی درخت و بیابان و کوه و دشت هم ذکر می‌گویند

«وَارْزُقْنی فیهِ ذِکْرَکَ بدَوامِهِ»

 خدایا روزی کن که در ماه رمضان یاد تو باشم. «ذکر»، هم یاد معنا می‌کند و هم معنای ذکر زبانی را می‌دهد. دائماً باید به یاد خدا باشم.

وی می‌گوید: حدیث است که اگر حیوانات ذکر نگویند، اسیر دام صیاد می‌شوند. این صداهایی که از حیوانات می‌شنویم، ذکرهایی است که توسط آنان بیان می‌شد. حتی درخت و بیابان و کوه و دشت هم ذکر می‌گویند.

 

«بِتَوْفیقِکَ یاهادِی الْمُضِلّینَ»

 اما به توفیق خودت ای راهنمای گمراهان. ای خدایی که گمراهان را راهنمایی می‌کنی، توفیق بده این دعاهای روز هفتم درباره ما مستجاب شود.

 

نماز شب هشتم

دو رکعت در هر رکعت حمد و ده مرتبه توحید و بعد از سلام هزار مرتبه سُبْحانَ اللّهِ.

 

دعای روز ششم ماه رمضان

شرح فرازهای دعا

«اَللّهُمَّ لا تَخْذُلْنی فیهِ لِتَعَرُّضِ مَعْصِیَتِکَ»

هر انسانی هنگامی که معصیت پروردگار خویش را می‌نماید یقیناً با اصرار بر آن معصیت، روزی، خوار و ذلیل خواهد شد چرا که معصیت نمودن ذات اقدس الهی، به جنگ برخاستن با اوست. به طوری که خداوند امر به عملی می‌نماید و در مقابل بنده‌ای از آن سرپیچی می‌نماید که در آن هنگام است که آن بنده در مقابل قدرت پروردگار عالمیان خوار و ذلیل خواهد شد. اما آن رئوفیت و رحمانیت خداوند است که از بندگان خویش به سرعت راضی گشته و آن‌ها را عفو می‌نماید به طوری که در دعای ابوحمزه ثمالی می‌خوانیم که ”انت الهی وسع فضلا و اعظم حلما من ان تقایسنی بفعلی و خطیئتی و فالعفو، العفو، العفو”‌(1) ”(خدایا) تویی معبود من، فضل تو گسترده‌تر و حلم تو بزرگ‌تر از آن است که مرا با عمل و خطایم بسنجی پس (از تو طلب عفو و بخشش دارم) مرا ببخش، مرا ببخش، مرا ببخش”‌ پس در این روز ما هم از خداوند می‌خواهیم که ما را به واسطه گناهانی که در هر لحظه از عمرمان انجام می‌دهیم خوار و ذلیلمان ننماید و گناهان ما را بیامرزد.”‌

اهل گناه ولو اگر تحصیلات عالی رتبه دانشگاهی هم داشته باشد و لباس‌های فاخر به تن کند، باز هم خوار است. اما بندگی خدا را کردن باعث می‌شود تا محبت آن شخص به مقدار بسیار زیادی در دل دیگران باشد.

: قرآن می‌گوید: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا»‌ یعنی هر که ایمان بیاورد و عمل صالح بکند، ما هم دوستی‌اش را در دل مردم می‌افکنیم. مردم اهل عمل را دوست دارند.

تازیانه عذاب، نتیجه گناه انسان است

«وَلاتَضْرِبْنی بِسِیاطِ نَقِمَتِکَ»

”چه زمانی قهر خداوند انسان را می‌گیرد؟”‌

خداوند بالاتر از آن است که ما بخواهیم در مورد صفات او صحبتی کنیم اما این را باید بدانیم هنگامی انسان مورد قهر الهی قرار می‌گیرد که دائماً به سرپیچی از دستورات الهی پرداخته و معصیت او را انجام دهد و ما این را باید در نظر داشته باشیم که خداوند هیچ نیازی به اطاعت و فرمان برداری بندگانش ندارد چرا که او بی نیازترین بی نیازان است ”الله الصمد”‌(2) ”خداوند بی نیاز است”‌ و قهر الهی برای این است که انسان خود را شناخته و به سیر کمالات و خودسازی بپردازد تا به درجات عالی انسانی برسد چرا که اگر انسان رها گذاشته می‌شد تا به هر کاری که می‌خواست دست زند، آنگاه بود که دیگر هیچ انسانی با انسانیت در روی زمین زندگی نمی‌کرد. ”ولولا فضل امه علیکم و رحمته لکنتم من الخاسرین”‌(3) ”واگر فضل و رحمت خداوند شامل حال شما نبود هر آینه از زیان کاران بودید”‌ و نباید این را فراموش کنیم که خداوند، ما را برای اینکه نافرمانی او را کنیم نیافریده است بلکه ”وما خلقت الجن والانس الا لیعبدون”‌(4) ” و ما خلق نکردیم جن و انس را مگر ما را به یکتایی پرسش کنند”‌ پس انسان جاهل و نادان چگونه از پروردگار خویش که بر مصلحت تمام بندگانش آگاه است سرپیچی نموده و به معصیت او مشغول می‌گردد، پس در این روز ما از خداوند می‌خواهیم که ما را جزء کسانی که قهر او بر آنان واجب گشته، قرار ندهد یعنی ما را از اطاعت کنندگان و فرمان برداران دستوراتش قرار دهد نه از نافرمانان و سرپیچی کنندگان...

الان این گرفتاری‌هایی که گریبان عالم بشریت را فراگرفته  است هر روز خبر از آمدن سیل و طوفان است ، همه تازیانه عذاب است.

جمله ذرات زمین و آسمان / لشگر حقند گاه امتحان

سیل و رانش زمین، لشگر خدا هستند که برای عذاب بندگان مأمور هستند و برای جلوگیری از آن‌ها نباید گناه کنیم.

 

 

«وَزَحْزِحْنی فیهِ مِنْ مُوجِباتِ سَخَطِکَ

خدایا من را از موجبات سخطت دور گردان، چیزهایی که موجب سخط توست. روایتی است که برخی گناهان خدا را به غضب می‌آورد و آنگاه خدا قسم می‌خورد که به عزت و جلال خودم دیگر تو را آمرزش نمی‌کنم.

حدیث هست که هفتاد گناه جاهل را می‌آمرزند قبل از آنکه یک گناه عالم را بیامرزند.

در سوره حمد می‌خوانیم: اهدنا الصراط المستقیم ”(خدایا) ما را به راه راست هدایت نما، صراط الذین انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم ولضالین”‌ ”راه کسانی که بر آنان انعام فرموده‌ای نه راه کسانی که بر آنان غضب نموده‌ای و نه گمراهان”‌.

انعمت علیهم چه کسانی هستند؟

جواب آن را که خداوند به چه کسانی نعمت داده است را می‌توانیم با یک آیه بیان نماییم:

 ”و من یطع الله و الرسول فاولئک مع الذین انعم الله علیهم من النبیین و الصدیقین و الشهداء و الصالحین و حسن اولئک رفیقا”‌(5) یعنی ”و آنان که خداوند و رسول را اطاعت کنند البته آنان (یعنی اطاعت کنندگان از خدا و رسول) با کسانی که خداوند به آنان انعام (لطف و عنایت کامل) فرموده یعنی با پیامبران و صدیقان و شهیدان و نیکوکاران محشور خواهند شد و ایشان در بهشت چه نیکو رفیقانی خواهند بود”‌.

 

مغضوب علیهم و ضالین چه کسانی هستند؟

کسانی که خداوند بر آنان غضب می‌فرماید کسانی هستند که از شیطان پیروی می‌کنند به طوری که خداوند در قرآن گفته شیطان را چنین بیان می‌فرماید: ”لعنه الله و قال لا تخذن من عبادک نصیبا مفروضا”‌(6) خداوند او را لعنت نمود (و از رحمت خود دور ساخت) و (شیطان در جواب) گفت: من از بندگان تو قسمتی را زیر بار اطاعت خود خواهم کشید”‌ ”ولا ضلنهم ولا منینهم...”‌(7) یعنی ”آنان را گمراه کنم و به آرزوهای دور و دراز در افکنم.”‌ پس کسانی که پیروی از شیطان نموده و از دستورات خداوند سرپیچی کنند، مستحق خشم و غضب الهی می‌گردند.

ادامه نوشته

شرح دعاي روز پنجم ماه رمضان

در دعاي روز پنجم ماه مبارك رمضان مي‌خوانيم: «اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي فِيهِ مِنَ الْمُسْتَغْفِرِينَ، وَاجْعَلْنِي فِيهِ مِنْ عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ الْقَانِتِينَ، وَاجْعَلْنِي فِيهِ مِنْ أَوْلِيائِكَ الْمُقَرَّبِينَ، بِرَأْفَتِكَ يا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ» «خدايا در اين روز مرا از آمرزش جويان درگاهت قرار ده، و قرار ده مرا در اين روز از بندگان شايسته و فرمانبردارت، و در اين روز مرا از دوستان نزديكت قرار ده، به حق مهرباني‌ات، اي مهربان‌ترين مهربانان» *شرح فرازهاي دعا آيت‌الله مجتهدي در شرح «اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي فِيهِ مِنَ الْمُسْتَغْفِرِينَ» مي‌گويد: در اين دعا مي‌گوييم خدايا من را در اين ماه رمضان جزو مستغفرين قرار بده، براي استغفار، بايد شرايط استغفار را داشت. كسي كه مال حرام خورده كه با استغفار كارش درست نمي‌شود. بايد برود و صاحبان مال را راضي كند. وي در ادامه مي‌گويد: با مال حرام و رشوه و ربا رشد كرده‌اي، حال كه توبه مي‌كني بايد بروي سود ربا را به صاحبان آن بازگرداني. غذاي كم و حلال بخوري تا گوشت‌هاي تنت كه با مال حرام پرورش يافته‌اند، آب شوند. اين استاد اخلاق مي‌افزايد: كسي كه شب تا صبح پاي كار حرام نشسته،‌ بايد شب‌ها احيا نگهدارد و عبادت كند. از جمله در شب 15 شعبان كه احتمالاً شب قدر است كه تمام مقدّرات ما در آن نوشته مي‌شود. آيت‌الله مجتهدي تهراني ادامه مي‌دهد: پس «خدايا مرا از مستغفرين قرار بده!» يعني اينكه واقعاً استغفار كنم و اگر مال حرامي دارم، آن را حلال كنم. به گناهي كه قبلاً كردم فكر نكنم و از آن لذت نبرم. حالا زباني هم استغفار كنيم، خوب است. بعد از نماز مغرب هم 70 بار استغفار وارد است. وي به بيان حديثي در اين باره مي‌پردازد و مي‌گويد: «من اكثرالاستغفار» كسي كه زياد استغفار كند، 4 چيز به دست مي‌آورد. «جعل الله له من كل همٍ و غمٍ فرجا» اگر غم و غصه دارد، غم و غصه‌اش بيرون مي‌آيد. من هم دلم غصه‌دار مي‌شود. وقتي شيعيان عراق را مي‌كشند، وقتي در فلسطين جنايت مرتكب مي‌شوند، روايت هم داريم وقتي يك شيعه در غرب عالم غصه‌دار مي‌شود، يك شيعه هم در شرق عالم محزون مي‌شود. اين استاد اخلاق تأكيد مي‌كند: آدم گاهي اوقات بيخودي غم و غصه‌اش مي‌شود. من گاهي همين‏طوري غصه‌ام مي‌گيرد، تسبيح را برمي‌دارم، استغفار مي‌كنم و حالم خوب مي‌شود. آيت‌الله مجتهدي تهراني در ادامه مي‌گويد: دوم «من كل خوفٍ امنا» گاهي اخبار ناخوشايند را مي‌دهند. اگر استغفار كني، هيچ خبري نمي‌شود. يه نفر دشمن داري، تهديد كرده كه امشب ترورت مي‌كنم، استغفار كني او را يكي ديگر ترور مي‌كند و راحت مي‌شوي. اگر استغفار كرده‌اي از كسي نترس و فقط از خدا بترس. وي ادامه مي‌دهد: سوم «من كل ضيق ٍ مخرجا» صاحبخانه‌ تو را جواب كرده؟ سفته‌هايت عقب افتاده؟ گرفتاري؟ اگر استغفار كني همه اينها درست مي‌شود. اين عالم برجسته ادامه مي‌دهد: اگر در گرفتاري هستيد، اگر مشكل ازدواج داريد، اگر منزل مي‌خواهيد،‌ استغفار كنيد، خدا گره از كارهاتان باز مي‌كند. اما بايد شرايط استغفار را هم مراعات كرد. وي ادامه مي‌دهد: و چهارم اينكه «ورزقه من حيث لايحتسب» از جايي كه گمان نداري استغفار كني، مي‌آيد. همسفر خوب پيدا مي‌كني، يه زن خوب گيرت مي‌آيد براي نماز شب. اگر استغفار كردي يك زن نماز شب‌خون نماز شب‏خوان گيرت مي‌آيد و اگر استغفار نكني يك زن بي‌نماز گيرت مي‌آيد. آيت‌الله مجتهدي در ادامه مي‌گويد: رزق همه‌اش پول نيست. در احاديث كه آمده اگر اين كار را بكني رزقت زياد مي‌شود، رزق معنوي رزق است، رفيق خوب رزق است، همسفر خوب هم رزق است. هر وقت مي‌خواهيد مسافرت برويد، چندبار استغفار كنيد تا يك همسفر خوب داشته باشيد. وي در ادامه در شرح «وَاجْعَلْنِي فِيهِ مِنْ عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ الْقَانِتِينَ» مي‌گويد: خدايا من را از بندگان شايسته خودت قرار بده. فرمانبردار تو باشم. اطاعت تو را كنم. خدا آدم فرمانبردار را دوست دارد. اين استاد بزرگ اخلاق در ادامه در شرح «وَاجْعَلْنِي فِيهِ مِنْ أَوْلِيائِكَ الْمُقَرَّبِينَ » اظهار مي‌كند: خدايا من را از دوستان نزديكت قرار بده. آيا خدا دوست نزديك دارد؟ بله، بندگاني هستند كه آدم آنها را در بهشت هم پيدا نمي‌كند. خطاب مي‌شود كه خدايا اين دوست ما كجاست؟ ندا مي‌آيد كه در حضور و بهشت خدا رفته است. وي با بيان اينكه بهشت خدا جدا از بهشت معمول است، مي‌گويد: بهشت معمولي براي كساني است كه غذا و حوري مي‌خواهند؛ اما آنها كه خود خدا را مي‌خواهند و عبادت را براي خود خدا كردند و نه براي ترس از جهنم، آنها در بهشت خدا وارد مي‌شوند. آيه قرآن هم وجود دارد. «فادخلي في عبادي و ادخلي جنتي» از خدا بخواهيم كه در آن بهشت قرار بگيريم. جنت فردوس، جنت عدن جنت‌هاي متعدد وجود دارد ولي جنت خدا عالي است. اين عالم رباني در ادامه در شرح فراز آخر دعاي روز پنجم ماه رمضان «بِرَأْفَتِكَ يا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ» مي‌گويد: خدا به مهرباني خودت، دعاهاي ما را مستجاب كن. اين خدايي كه رحمت از همه رحم‌ها بيشتر است. انتهاي پيام/

ادامه نوشته

شرح دعای روز چهارم ماه رمضان

============================================================

در دعاي روز چهارم ماه مبارك رمضان مي‌خوانيم؛ «اللهمّ قوّني فيهِ على إقامَةِ أمْرِكَ واذِقْني فيهِ حَلاوَةَ ذِكْرِكَ وأوْزِعْني فيهِ لأداءِ شُكْرَكَ بِكَرَمِكَ واحْفَظني فيهِ بِحِفظْكَ وسِتْرِكَ يـا أبْصَرَ النّاظرين» «خدايا نيرومندم نما در آن روز به‌پاداشتن دستور فرمانت و بچشان در آن شيرينى يادت را و مهيا كن مرا در آن‌روز براى انجام سپاسگزاريت به كـرم خودت نگهدار مرا در اين روز به نگاه‌داريت و پرده‌پوشى خودت اى بيناترين بينايان» *شرح فرازهاي دعا آيت‌الله مجتهدي در شرح «اللهمّ قوّني فيهِ على إقامَةِ أمْرِكَ» مي‌گويد: خدايا به من قوه بده تا در ماه رمضان بتوانم به‌خوبي عبادت و امر تو را اطاعت كنم. عبادت قوه مي‌خواهد و قوه عبادت غير از قوه جسماني است. وي در ادامه مي‌افزايد: امام علي (ع) نمي‌توانست نان خشك را بشكند؛ اما قلعه خيبر را فتح كرد. پرسيدند كه يا علي (ع) تو شجاعي و قلعه خيبر را فتح كردي، چگونه است كه نمي‌تواني نان خشك را بشكني؟ و در پاسخ فرمود: «فتح قلعه خيبر به قوه روحاني بود كه متفاوت از قوه جسماني است. قوه ولايت و قوه روحاني و قوه ولايتي با قوه بدن فرق دارد و من قوه بدن ندارم.» اين استاد اخلاق تأكيد مي‌كند: ممكن است شخصي 60 سال سن داشته باشد؛ اما قوه عبادتش از جوانان بيشتر باشد. آيت‌الله مجتهدي تهراني در ادامه اظهار مي‌كند: بايد دعا كنيم كه در ماه رمضان خدا به ما قوه عبادت عطا كند. در دعاي كميل هم آمده كه خدايا قوه بده به من با جوارحم در خدمت تو باشيم. * بايد مزه عبادت را چشيد وي بي‌توجهي به عبادت را باعث بي‌بركتي زندگي عنوان مي‌كند و مي‌گويد: در اين دعا مي‌خوانيم «واذِقْني فيهِ حَلاوَةَ ذِكْرِكَ» يعني خدايا شيريني عبادت را به ذائقه ما بچشان تا قرائت دعاهاي افتتاح و كميل و توسل و روزه و نماز به ما مزه كند. اين استاد بزرگ اخلاق خطاب به طلبه‌هاي علوم ديني ادامه مي‌دهد: روايت قدسي داريم كه اگر عالمي و طلبه‌اي به علمش عمل نكند، كمتر عذابي كه مي‌كنم، اين است كه شيريني مناجاتم را از دل و قلبش مي‌برم. آيت‌الله مجتهدي تهراني درباره ذكر «وأوْزِعْني فيهِ لأداءِ شُكْرَكَ بِكَرَمِكَ» مي‌گويد: خدايا به كرمت كاري كن كه من اداي شكرت را بكنم. شكر خدا، تنها گفتن الهي شكر نيست. اگر من از نعمت‌هاي خدا به‌جا استفاده كنم خدا را شكر كرده‌ام. اگر چشمم نامحرم را نبيند و گوشم آواز حرام نشود، نعمت چشم و گوش را به‌جا آورده‌ام. * مردم معني دعاهايي را كه مي‌كنند بدانند وي همچنين درباره «واحْفَظني فيهِ بِحِفظْكَ وسِتْرِكَ» مي‌گويد: خدايا در اين ماه رمضان من را از انجام گناه حفظ كن. مردم اين را مي‌خوانند اما معني‌اش را نمي‌دانند. بايد اين دعا براي مردم معنا شوند. وي مي‌گويد: روايت است كه اگر گناه بو داشت، دو نفر پيش هم نمي‌نشستند و اگر مردم از عيب هم با خبر بودند، كسي مرده‌اي را دفن نمي‌كرد. آيت‌الله مجتهدي تهراني در ادامه مي‌گويد: ايمان هم «بو» دارد. پيامبر اسلام (ص) وارد خانه شد و گفت: «من بوي اويس را مي‌شنوم» اويس چون مادرش اجازه نداده بود، منتظر نماند تا پيامبر (ص) به مدينه بازگردد؛ اما بوي خوشش در منزل پيامبر مانده بود. آيت‌الله مجتهدي تهراني در ادامه مي‌گويد: قديم همه مردم زيبا بودند چون همه اهل نماز شب بودند و چهره‌اي نوراني داشتند. اما الآن چون نماز شب نمي‌خوانند، چهره‌ها به‌زيبايي گذشته نيست. اين استاد اخلاق در پايان سخنان خود درباره «يـا أبْصَرَ النّاظرين» مي‌گويد: اي خدا كه از همه كساني‌كه نظر مي‌كنند، تو بصيرتر و بيناتري، اي خدايي كه تو بينا به همه اعمال ما هستي، به ما توفيق بده كه در ماه رمضان گناه 

=================================

«اللهم قونی فیه اقامه امرک و اذقنی فیه حلاوه ذکرک و اوزعنی فیه لاداء شکرک بکرمک و احفظنی فیه بحفظک و سترک یا ابصر الناظرین» «خدایا مرا در این روز برای اقامه و انجام فرمانت قوت بخش و حلاوت و شیرینی ذکرت را به من بچشان و برای ادای شکرت به کرمت مهیا ساز و در این روز به حفظ و پرده پوشی ات (مرا از گناهان) محفوظ بدار (و گناهان انجام داده مرا بپوشان) ای بصیرترین ناظران» شرح دعا(۱)« اللهم قونی فیه اقامه امرک» «خدایا مرا در این روز برای اقامه و انجام فرمانت قوت بخش». «لا حول ولا قوه الا بالله العلى العظیم» امام زین العابدین علیه السلام در دعای چهل و چهارم صحیفه سجادیه چنین با خداوند مناجات می فرمایند: «واعنا علی صیامه» (۱) «خدایا مرا برای روزه گرفتن در ماه مبارک رمضان یاری فرما.» که اگر به مفهوم آن توجه نماییم می بینیم اولا به پا داشتن روزه در ماه مبارک رمضان همان اقامه امر خداوند در این ماه می باشد، آن هم روزه واقعی که در دعای روز اول مختصرا در مورد آن شرحی داده شد، که مجددا برای فهم بیشتر، اشاره می نماییم به ادامه دعا که آن حضرت می فرمایند: «بکف الجوارح عن معاصیک»(۲) «ما را یاری کن تا بتوانیم اعضای بدن خود را از آلوده شدن به گناه و آنچه مورد پسند تو نیست بازداریم.» که این قسمت از دعا نیز نشان دهنده این است که روزه واقعی تنها پرهیز از خوردن و آشامیدن نمی باشد بلکه تمام اعضا و جوارح انسان باید روزه دار باشد و امر به روزه نیز از طرف خداوند امر به روزه واقعی می باشد، ثانیا برای انجام دادن هر امری نیاز به نیرو و قوه الهی داریم چرا که «لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم» «نیست نیرو و قوتی مگر (از طرف) خداوند بلند مرتبه و بزرگ.» و اگر خداوند در این امر ما را یاری نکند به واقع ما در انجام اعمال (چه عبادی و غیر عبادی) با شکست مواجه خواهیم شد. پس در این روز از خداوند می خواهیم که ما را در انجام اوامرش نیرو و قوت بخشیده و یاریمان نماید. شرح دعا (۲) «و اذقنی فیه حلاوه ذکرک » «و در این روزحلاوت و شیرینی ذکرت را به من بچشان» اهمیت ذکر و یاد خدا در بیان امیر المومنان حضرت علی علیه السلام  حضرت علی علیه السلام در رابطه با اهمیت ذکر و یاد خدا فرمودند : «إنّ الله سُبْحانهُ جعل الذّکْرجلاءًللْقُلُوب، تسْمعُ به بعْد الْوقْره وتُبْصرُ به بعْد الْعشْوه وتنْقادُ به بعْد الْمُعانده، وما برح لله ـ عزّتْ آلاؤهُ ـ فی الْبُرْهه بعْد الْبُرْهه، وفی أزْمان الْفترات عبادٌ ناجاهُمْفى فکْرهمْ، وکلّمهُمْ فی ذات عُقُولهمْ، فاسْتصْبحُوابنُور یقظهٍ فی الاْسْماع والاْبْصار والاْفْئده، یُذکّرُون بأیّام الله، ویُخوّفُون مقامهُ، بمنْزله الاْدلّهفی الْفلوات منْ أخذ الْقصْدحمدُوا إلیْه طریقهُ، وبشّرُوهُ بالنّجاه، ومنْ أخذ یمیناً وشمالاً ذمُّوا إلیْه الطّریق، وحذّرُوهُ من الْهلکه،فکانوا کذلک مصابیح تلْک الظُّلُمات، وأدلّه تلْک الشُّبُهات. »(۳) «همانا خدای سبحان و بزرگ ،یاد خود را روشنی بخش دلها قرار داد ، تا گوش پس از ناشنوایی بشنود ، و چشم پس از کم نوری بنگرد ، و انسان پس از دشمنی ، رام گردد.خداوند که نعمتهای او گرانقدر است ، در دورانهای مختلف روزگار ،و در دوران جدایی از رسالت ،بندگانی داشته که با آنان در گوش جانشان زمزمه می کرد ،  و در درون عقلشان با آنان سخن می گفت. آنان چراغ هدایت را با نور بیداری در گوش ها و دیده ها و دل ها بر می افروختند ،روزهای خدایی را به یاد می آورند و مردم را از جلال و بزرگی خداوند می ترساندند. آنان نشانه های روشن خدا در بیابانهایند، آن را که راه میانه در پیش گرفت ، می ستود، و به رستگاری بشارت می داد ،و روش آن را که به جانب چپ یا راست کشانده می شد، زشت می شمردند، و از نابودی هشدار می دادند ، همچنان چراغ تاریکی ها،و راهنمای پرتگاه ها بودند.» حلاوت و شیرینی ذکر و یاد خدا اگر انسان حلاوت و شیرینی عبادت و بندگی خداوند را نچشد مفهوم عبادت و بندگی و ذکر و یاد خدا را نمی تواند درک کند و از تاثیرات آن در حیات دنیا و آخرت محروم می ماند، به طوری که اگر انسان بتواند این مفهوم را درک کند و از تاثیرات آن در حیات دنیا و آخرت محروم می ماند، به طوری که اگر انسان بتواند این مفهوم را درک کند که هنگامی که به یاد خداوند بلند مرتبه می باشد، خداوند نیز او را یاد می کند و بدون واسطه خواسته های او را می شنود و اجابت می نماید، آنگاه است که می تواند بفهمد چقدر راز و نیاز با خدایی که به سرعت صدای بندگان خویش را شنیده و آنها را اجابت می کند شیرین و دلرباست، چرا که خداوند فرموده است: «واذا سالک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا ادعان…»(۴) «و هنگامی که بنده های من از من (راجع به من) سئوال می کنند بگو که همانا من نزدیک (آنها) هستم (به طوری که) اجابت می کنم خواسته درخواست کنندگان را هنگامی که (چیزی از من) می خواهد.» لذا در این روز از خداوند می خواهیم که حلاوت و شیرینی راز و نیاز با خودش را بر ما بچشاند…» تعریف اهل ذکر از زبان مبارک امیر المومنان حضرت علی علیه السلام «وإنّ للذّکْر لاهْلاً أخذُوهُ من الدُّنْیا بدلاً، فلمْ تشْغلْهُمْ تجارهٌ ولا بیْعٌ عنْهُ، یقْطعُون به أیّام الْحیاه، ویهْتفُونبالزّواجر عنْ محارم الله، فی أسْماع الْغافلین، ویأْمُرُون بالقسْطویأْتمرُون به وینْهوْن عن المُنکر ویتناهوْن عنْهُ، فکأنّما قطعُوا الدُّنْیا إلى الاْخره وهُمْ فیها، فشاهدُوا ماوراء ذلک، فکأنّما اطّلعُوا غُیُوب أهْل الْبرْزخ فی طول الاْقامه فیه، وحقّقت الْقیامهُ علیْهمْ عداتها فکشفُوا غطاء ذلک لاهْل الدُّنْیا، حتّى کأنّهُمْ یروْن ما لا یرى النّاسُ، ویسمعُون ما لا یسْمعُون. فلوْ مثّلْتهُمْ لعقْلک فی مقاومهمُالْـمحْمُوده، ومجالسهمُ الْمشْهُوده، وقدْ نشرُوا دواوینأعْمالهمْ، وفرغُوا لـمُحاسبه أنْفُسهمْ، وعلى کُلّ صغیرهٍ وکبیرهٍ أُمرُوا بها فقصّرُوا عنْها، أوْ نُهوُا عنْها ففرّطُوا فیها، وحمّلُوا ثقل أوْزارهمْظُهُورهُمْ، فضعُفُوا عن الاْسْتقلال بها، فنشجُوانشیجاً، وتجاوبُوا نحیباً یعجُّونإلى ربّهمْ منْ مقام ندمٍ واعْترافٍ، لرأیْت أعْلام هُدىً، ومصابیح دُجىً، قدْ حفّتْ بهمُ الْملائکهُ، وتنزّلتْ علیْهمُ السّکینهُ، وفُتحتْ لهُمْ أبْوابُ السّماء، وأعدّتْ لهُمْ مقاعدُ الْکرامات، فی مقْعدٍ اطّلع اللهُ علیْهمْ فیه، فرضی سعْیهُمْ، وحمد مقامهُمْ، یتنسّمُون بدُعائه روْح التّجاوُز، رهائنُ فاقهٍ إلى فضْله، وأُسارى ذلّهٍ لعظمته، جرح طُولُ الاْسى قُلُوبهُمْ، وطُولُ الْبُکاء عُیُونهُمْ. لکُلّ باب رغْبهٍ إلى الله سُبحانهُ منْهُمْ یدٌ قارعهٌ، یسْألُون منْ لا تضیقُ لدیْه الْمنادحُ ولا یخیبُ علیْه الرّاغبُون. فحاسبْ نفْسک لنفْسک، فإنّ غیْرها من الاْنْفُس لها حسیبٌ غیْرُک.»(۵) «همانا مردمی هستند که ذکر خدا را به جای دنیا برگزیدند،که هیچ تجارت و داد و ستدى آنها را از یاد خدا باز نداشته است.با همین‏وضع زندگى خود را ادامه میدهند،و غافلان را با فریادهاى خود متوجه کیفر محرمات الهى‏میکنند،به عدالت فرمان میدهند و خود به آن عمل مینمایند،مردم را از بدى باز میدارند و خودبه گرد آن نمیچرخند،با اینکه در دنیا هستند گویا آن را رها کرده و به آخرت پیوسته‏اند،آنهاماوراى دنیا را مشاهده کرده،گویا از پشت دیوار این جهان سر بر آورده و به جهان برزخیان‏مینگرند و اقامت طولانى آنجا را مشاهده میکنند.و گویا رستاخیز وعده‏هاى خود را براى آنها عملى‏ساخته است: آنها این پرده‏ها را براى جهانیان کنار زده،حتى گویا چیزهائى را میبینند که دیگران‏نمیبینند و مطالبى را میشنوند که دیگران نمیشنوند.اگر آنان را در پیشگاه عقل خود مجسم‏سازید و مقامات ستوده و مجالس آشکار آنان را بنگرید،میبینید که نامه‏هاى اعمال خویش راگشوده،و براى حسابرسى اعمال خود آماده شده‏اند،براى حساب هر کار کوچک و بزرگى که‏به آن دستور داشته‏اند و کوتاهى کرده‏اند،و یا از آن نهى شده و مرتکب گردیده‏اند،سنگینى‏بار گناهانشان را به دوش گرفته،نمیتوانند کمر راست کنند،گریه گلویشان را گرفته و بافریاد میگریند و گریان باهم گفتگو میکنند،و با صداى بلند در پیشگاه پروردگار خویش‏در مقام پشیمانى و اعتراف به تقصیرند(آرى اگر آنها را در پیشگاه عقلتان مجسم کنید)خواهید یافت که آنها نشانه‏هاى هدایتند،و چراغهاى تاریکى،فرشتگان آنان را در میان‏گرفته،آرامش بر آنها نازل گردیده،درهاى آسمان برویشان گشوده شده،و مقام محترمى‏بر ایشان فراهم آمده است: مقامى که خداوند به آن نظر رحمت انداخته آنها را مینگرد،از سعى و کوشش آنان‏راضى و موقعیتشان را میستاید. با دعاى خود از او آرامش عفو و گذشت میطلبند،اینان گروگانان نیازمندى فضل وکرم اویند و اسیران عظمت او.غم و اندوه طولانى قلبشان را مجروح ساخته،و گریه‏ها بسیارى‏چشمهایشان را به هر درى که امیدوارى به خدا در آن وجود دارد دستى براى کوبیدن از سوى‏آنان دراز است،از کسى درخواست میکنند که سختى و تنگى برایش معنى ندارد و امیدواران‏را محروم نمیسازد. اکنون به خاطر خود، حساب خویشتن را برس! زیرا دیگران حسابرسى غیر از تو دارند.» چگونه می توان به مقام اهل ذکر دست یافت؟  همانطور که می بینیم حضرت علی علیه السلام به صورت جامع و زیبا اهل ذکر را در یکی از خطبه های خویش تعریف نموده و صفات آنان را آشکار می سازد،به طوری که اگر در آن صفات نظر نموده و کمی اندیشه نماییم،خواهیم دید که به حتم ،ذکر و یاد ذات اقدس پروردگار دارای حلاوت و شیرینی خاصی است که به هر کسی عطا نمی گردد. چرا که در بیان شیوای امیر المومنان علیه السلام می بینیم که انسان هایی ، با این صفات کمتر به چشم می خورند، چرا که کمتر کسی پیدا می شود که از خواسته های نفسانی و شیطانی خود بگذرد و تمام حواس خود را به پروردگار خویش معطوف سازد لذا لازمه رسیدن به مقام اهل ذکر جز رعایت و پیشه نمودن تقوای الهی چیز دیگری نمی باشد ، چنانچه خداوند (عزوجل)می فرماید: «وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»(۶) «و تقوای الهی پیشه کنید ، باشد که سعادتمند و رستگار شوید.» و در جای دیگر می فرماید: «وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَى و اتقون یا اُولِی الالبَابِ»(۷) «و توشه تقرا برگیرید که بهترین (توشه ها)توشه تقواست و خدا ترس شوید ای صاحبان عقل و ادراک» شرح دعا (۳) «واوزعنی فیه لاداء شکرک بکرمک » «و مرا در این روز برای ادای شکرت به کرمت مهیا ساز.» شکر واقعی  خداوند در قرآن می فرماید: «واشکرولی و لا تکفرون»(۸) «و مرا شکر کنید و کفر نورزید.» که با توجه به این آیه باید بگوییم منظور از شکر نعمتهای الهی آن نیست که دائما به زبان بگوییم«خدایا شکر»بلکه شکر واقعی آن است که از نعمتهای الهی که به ما ارزانی داشته و انعام فرموده است ،در مسیر طاعت و بندگی اش استفاده کنیم نه در راه معصیت و نافرمانی، که قسم اول آن یعنی طاعت و بندگی (شکر نعمت) و قسم دوم، معصیت و نافرمانی (کفران نعمت) الهی می باشد که در این روز از خداوند می خواهیم ما را برای ادای شکر نعمتهایش یاری نموده و آماده سازد… شرح دعا (۴)« و احفظنی فیه بحفظک و سترک یا ابصر الناظرین» «و در این روز به حفظ و پرده پوشیت (از گناهان) محفوظ بدار (و گناهان انجام داده مرا بپوشان) ای بیناترین بینایان» خداوند ستارالعیوب است  هنگامی که انسان به خداوند توکل نموده و امور خود را به خداوند بسپارد ،آنگاه است که خداوند او را از تسلط یافتن شیطان بر او حفظ می نماید و هنگامی که انسان از وسوسه های شیطانی محفوظ بماند دیگر گناهی از او سر نخواهد زد، و دیگر آن که خداوند ستارالعیوب است یعنی عیوب انسانها را که سرچشمه از خطا و گناهان آنان دارد، می پوشاند .مگر اینکه انسان خود پرده دری نموده و بر اثر اصرار بر گناه و خطا، عیوب خود را برای دیگران آشکار سازد، پس در این روز از خداوندی که بیناترین بینایان است و بر اعمال ما نظارت دارد می خواهیم که ما را از انجام گناهان و پرده دری گناهان محفوظ بدارد. نکته ها  ۱-اگر انسان حلاوت و شیرینی عبادت و بندگی خداوند را نچشد مفهوم عبادت و بندگی و ذکر و یاد خدا را نمی تواند درک کند و از تاثیرات آن در حیات دنیا و آخرت محروم می ماند. ۲-ذکر و یاد ذات اقدس پروردگار دارای حلاوت و شیرینی خاصی است که به هر کسی عطا نمی گردد ، چرا که کمتر کسی پیدا می شود که از خواسته های نفسانی و شیطانی خود بگذرد و تمام حواس خود را به پروردگار خویش معطوف سازد. ۳-منظور از شکر نعمتهای الهی آن نیست که دائما به زبان بگوییم «خدایا شکر » بلکه شکر واقعی آن است که از نعمتهای الهی که به ما ارزانی داشته و انعام فرموده است ،در مسیر طاعت و بندگی اش استفاده کنیم نه در راه معصیت و نافرمانی. ۴- هنگامی که انسان به خداوند توکل نموده و امور خود را به خداوند بسپارد ،آنگاه است که خداوند او را از تسلط یافتن شیطان بر او حفظ می نماید.                                                                                                                                                                  پی نوشت ها

                                                                                                                                               ۱-صحیفه سجادیه،دعای۴۴،بند۶،ص۲۸۵٫ ۲-همان. ۳- نهج البلاغه، خطبه ۲۲۲،ص ۴۵۵٫ ۴-بقره/۱۸۶٫ ۵- نهج البلاغه، خطبه ۲۲۲،صص ۴۵۵-۴۵۶٫ ۶-آل عمران/۱۳۰٫ ۷-بقره/۱۹۷٫ ۸-بقره/۱۵۲٫

دعای روز سوم ماه مبارک رمضان

بسم الله الرحمن الرحیم

اللهمّ ارْزُقنی فیهِ الذّهْنَ والتّنَبیهَ وباعِدْنی فیهِ من السّفاهة والتّمْویهِ واجْعَل لی نصیباً مِنْ کلّ خَیْرٍ تُنَزّلُ فیهِ بِجودِکَ یا أجْوَدَ الأجْوَدینَ.

خدایا روزى کن مرا در آن‌روز هوش و خودآگاهى را و دور بدار در آن روز از نادانى و گمراهى و قرار بده مرا بهره و فایده از هر چیزى که فرود آوردى در آن به بخشش خودت اى بخشنده‌ترین بخشندگان.

شرح دعا

موضوعات محوری در دعای روز سوم ماه مبارک رمضان عبارتند از: 1. برخورداری از هوش(ذهن حق‌جو) و خودآگاهی 2. دوری از سفاهت و نادانی 3. برخورداری از نیکی‌ها

در این دعا از خداوند متعال درخواست می‌شود که سفاهت و نادانی را از وجود انسان دور کند. باید دید سفاهت به چه معناست. سفاهت و تمویه یعنی چه؟

اصل سفاهتْ خفت و سبکی است و زمام سبک را سفیه گویند. سفاهت همچنین به معانی جهالت، حماقت، بیهوده‌کاری و پوچگرایی نیز می‌آید.

سفاهت نقطه مقابل حکمت است. شخص سفیه بر خلاف شخص حکیم که امورش را از روی عقلانیت و با تدبیر و اتقان انجام می‌دهد، رفتار و کردارش، غیر منطقی و بدون غایت عقلانی است.

"تمویه" در اصل به معنای زراندود نمودن است. وقتی بخواهند چیزی را زیباتر از آنچه که هست جلوه دهند، پوششی زرِّین از طلا بر آن می‌نهند که حقیقت مبین آن‌را پنهان سازند.

فرق است میان سفاهت و تمویه؛ شخص مبتلا به "سفاهت" وقتی کاری انجام می‌دهد، اساساً از پوچی و بطلان کار خویش بی‌خبر است. اما شخص مبتلا به "تمویه" آگاهانه و فریبکارانه زشتی را زینت داده تظاهر به خوبی می‌کند.

در دعای امروز در حقیقت از خداوند خواسته می‌شود که انسان را در زمره انسان‌های باطل‌گرا، پوچ‌اندیش و اهل تزویر قرار ندهد.

-----------------------------------

مردم در تحصیل مال دنیا چهار گرو هند 

1- از راه  حرام تحصیل مال می کنند و در راه حرام هم مصرف می کنند . اینها اهل هلاکن و جهنمند 

2-کسانی هستند که از  حرام تحصیل می کنند و در راه حلال مصرف می کنند . اینها هم اهل هلاکت هستند

3- کسا نی هستند که از حلال تحصیل می کنند ولی راه حرام مصرف می کنند اینها هم اهل هلاکت هستند 

4- کسانی هستند که از حلال تحصیل می کنند و در راه حلال مصرف می کنند . اینها اهل نجاتند 

از این چهار گروه سه گروه بی عقلند و سفیه و تمویه . فقط یک گروه اهل عقل هستند و نجات 

دعاى روز دوم ماه مبارك رمضان

اللهمّ قَرّبْني فيهِ الى مَرْضاتِكَ وجَنّبْني فيهِ من سَخَطِكَ ونَقماتِكَ ووفّقْني فيهِ لقراءةِ آياتِكَ برحْمَتِكَ يا أرْحَمَ الرّاحِمين.

خدايا نزديك كن مرا در اين ماه به سوى خوشنوديت وبركنارم دار در آن از خشم وانتقامت وتوفيق ده مرا در آن براى خواندن آيات قرآن به رحمت خودت اى مهربانترين مهربانان.

========================

«اللَّهُمَّ قَرِّبْنِي فِيهِ إِلَى مَرْضَاتِكَ وَ جَنِّبْنِي فِيهِ مِنْ سَخَطِكَ وَ نَقِمَاتِكَ‏ وَ وَفِّقْنِي فِيهِ لِقِرَاءَةِ آيَاتِكَ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين‏»

« خدايا مرا در اين روز به رضا و خشنوديت نزديك ساز و از خشم و غضبت دور ساز و براى قرائت آيات قرآنت موفق گردان به حق رحمتت اى مهربانترين مهربانان عالم».

اللَّهُمَّ قَرِّبْنِي فِيهِ إِلَى مَرْضَاتِكَ

خدایا مرا در این ماه به مواضع رضای خودت نزدیک فرما؛ این فراز از دعا، اشاره به این نکته دارد که، اگر توفیق تو نباشد، ما نمی توانیم به کمال برسیم، در مناجات شعبانیه عبارت زیبایی داریم که می‌فرماید: « َ إِلَهِي بِكَ عَلَيْكَ إِلَّا أَلْحَقْتَنِي بِمَحَلِّ أَهْلِ طَاعَتِكَ وَ الْمَثْوَى الصَّالِحِ مِنْ مَرْضَاتِكَ فَإِنِّي لَا أَقْدِرُ [أملك‏] لِنَفْسِي دَفْعاً وَ لَا أَمْلِكُ لَهَا نَفْعا؛ إقبال الأعمال (ط - القديمة)، ج‏2، ص: 687 » خدایا به حق خودت قسمت می‌دهم مرا به اهل صلاح متصل کن، خدایا من نمی توانم کاری که به نفع خودم باشد انجام دهم مگر این که تو دست مرا بگیری، پس از خدا می خواهد که از ما دست گیری کند ، البته دستگیری خداوند یک زمینه و استعداد می خواهد و آن زمینه و استعداد هم همان درخواست است ، همین که به معنای واقعی کلمه از خداوند درخواست می کنیم او دستگیری می‌کند.

وَ جَنِّبْنِي فِيهِ مِنْ سَخَطِكَ وَ نَقِمَاتِكَ

ماه رمضان ماه، رحمت و ماه مهمانی خداوند است، اما بدا به حال کسی که در ماه رحمت و مهمانی خدا مبتلا به انواع آلودگی ها شود، بر این اساس است که عاجزانه از خدا می خواهیم تا ما را از سخط و آلودگی و گناهان محفوظ بدارد ، چون ممکن است انسان با این که در ماه خدا و در میهمانی اوست خلاف دستور او عمل کند و موجب غضب او گردد ، کسی که در مسجد یا در مکان مقدسی گناه کند، قطعا گناه او از اوقات و مکان های دیگر سنگین‌تر است.

وَ وَفِّقْنِي فِيهِ لِقِرَاءَةِ آيَاتِكَ

خدایا در این ماه مرا موفق به قرائت آیاتت کن ؛ قرائت آیات بیشتر مربوط به خواندن قرآن است، اما یکی از معنای آن هم قرائت آیات وجودی خداوند است، یعنی علائم وجودی تو را به گوش دلم بخوانم .

بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين

مفهوم و معنای این فقره از دعا یعنی این اموری که خواستم مصداق رحمت است، چرا که نزدیک شدن به رضای الهی و دوری از غضب او، توفیق قرائت قرآن و... از مصادیق رحمت الهی است.

تفاوت رحمت خاص و عام خداوند:

رحمت خاص الهی با رحمت عام، تفاوتی دارد، چرا که به رحمتی که به همگان می رسد و دوام ندارد «رحمت رحمانی» می‌گویند، اما رحمت مخصوص اهل ایمان، دوام دارد و از آن تعبیر به «رحمت رحیمی» می‌شود، لذا در ترجمه قرآنی که چند وقت پیش انجام شد، بسم الله الرحمن الرحیم را این گونه ترجمه کردم، به نام خداوند هستی بخش هدایتگر ، هدایت نعمت اهل ایمان است، اما اصل وجود و اصل هستی مربوط به همگان است.

تمام کسانی که رحمت و توجه به دیگری کنند در حقیقت، توفیقی از جانب «ارحم الراحمین» است.

ارحم الرحمین به چه معناست ؟ آیا یعنی دیگران هم رحمت دارند و خدا رحمت بیشتری دارد؟ آیا این گونه هست ؟ گاهی وحدت را در کثرت می بینیم و توجه به کثرت داریم.

یعنی متصفین به صفات حسنه در عالم زیاد هستند توجه به این نمی‌کنیم که این ها همه به خدا بر می‌گردد، در عالم کثرت همه را می بینیم اما می بینیم که تمامی این ها در مقابل رحمت عامه حضرت حق چیزی نیست.

لذا گاهی کثرت را می‌بینیم، خدا را «ارحم» از همه «راحمین» می بینیم، اما گاهی اوقات اصلا کثرات را نمی بینیم و فقط خدا را می بینیم در زیارت امام رضا علیه السلام بعد از نماز زیارت، دعایی وارد شده است ودر آن دعا توجه داریم که امام علیه السلام واسطه رحمت خداست.

در زیارت جامعه هم می‌خوانیم که خدا به وسیله شما اهل بیت(ع)، باران را نازل می کند و به وسیله شما، آسمان‌ها را حفظ می‌کند. بنابراین گاهی کثرات را می‌بینیم و گاهی فقط نظر به خداوند داریم.

دعای روز اول ماه مبارک رمضان

 

اللهمَ اجْعلْ صِیامی فـیه صِیـام الصّائِمینَ                خداوندا ! روزه‌ام را در این ماه روزه روزه داران قرار ده

و قیامی فیهِ قیامَ القائِمینَ                                       و شب زنده داری‌ام را شب زنده داری شب زنده داران

ونَبّهْنی فیهِ عن نَومَةِ الغافِلینَ                                  و بیدارم کن در آن از خواب بی خبران

و هَبْ لی جُرمی فیهِ یا الهَ العالَمینَ                       و ببخش گناهم را در آن ای معبود جهانیان

واعْفُ عنّی یا عافیاً عنِ المجْرمینَ.                          و از من درگذر ، ای در گذرنده از گنه‌کاران .

در حدیثی گران‌قدر از پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) نیز داریم که فرمودند: ”‌اذاغتاب الصائم افطر(2)”‌ یعنی ”‌هرگاه روزه دار غیبت کند روزه‌اش را خورده است”‌‌ و در حدیث دیگری می‌فرمایند: ”‌من غتاب امرا مسلما بطل صومه و نقض و وضوه”‌‌(3) یعنی ”‌هر که غیبت مسلمانی را نماید روزه و وضویش باطل می‌گردد.

اقسام روزه

اللَّهُمَّ اجْعَلْ صِیَامِی فِیهِ صِیَامَ الصَّائِمِینَ

خدایا روزه مرا روزه صائمین قرار بده ؛ صائمین چه کسانی هستند ؟

سه نوع  روزه داریم ؛ 1- روزه عام 2- روزه خاص 3- روزه خاص الخاص

روزه عام: همان روزه‌ای است که عموم مردم  می‌گیرند ؛ نمی‌خورند و نمی‌آشامند، ولی متأسفانه به نامحرم هم نگاه می‌کند ؛ گناه هم می‌کند ؛ حجابش را هم مراعات نمی‌کند . بنابراین روزه عام روزه‌ای هست که انسان تنها از اموری که روزه را باطل می‌کند خودداری می‌نماید.

روزه خاص: روزه‌ای است که روزه‌دار علاوه بر اینکه از خوردن و آشامیدن خودداری می‌کند اعضاء و جوارحش هم روزه دارد ؛ چشمش را هم از معصیت می‌بندد ؛ سحر که روزه می‌گیرد نیت می‌کند که خدایا من همه اعضاء و جوارحم روزه است؛ گوشم غیبت نمی‌شنود ، زبانم غیبت نمی‌کند ، و ... این روزه خاص است.

حدیث : عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا صُمْتَ فَلْیَصُمْ سَمْعُکَ وَ بَصَرُکَ وَ شَعْرُکَ وَ جِلْدُکَ وَ عَدَّدَ أَشْیَاءَ غَیْرَ هَذَا وَ قَالَ لَا یَکُونُ یَوْمُ صَوْمِکَ کَیَوْمِ فِطْرِکَ  (1)  وقتی روزه می‌گیری باید گوش تو هم روزه باشد ( از گناهان مربوط به گوش مثل گوش دادن به غیبت و....)جداً پرهیز کنید، چشمت هم باید روزه باشد ، پوستت هم باید روزه باشد ؛ موی سرت هم باید روزه داشته باشد ؛خانم‌ها باید حجابشان را رعایت کنند این نکته را باید توجه داشته باشیم که تعیین حدود حجاب بر عهده مرجع تقلید است نه رییس جمهور، رییس مجلس و یا هر مسئول دیگری، بانوان باید مرز حجاب خود را از مرجع تقلیدشان بپرسند مراجع تقلید اسلام‌شناس هستند و هرکسی نمی‌تواند خودش در مسایل دینی رای دهد.

روزه خاص الخاص : این روزه، روزه‌ای هست که غیر از خدا هیچ چیز دیگری در دل روزه‌دار نباشد ؛

 

                                    ای یک دله  صد دله ؛دل یک دله کن

                                                                                        مهر دگران را ز دل خود یله کن

اگر در ماه رمضان همه کارها برای خدا باشد ؛ روزه خاص الخاص تحقق می‌یابد و از این رو در دعا از خدا می‌خواهی اللَّهُمَّ اجْعَلْ صِیَامِی فِیهِ صِیَامَ الصَّائِمِینَ یعنی خداوندا روزه مرا روزه خاص الخاص قرار بده .

در حدیثی گران‌قدر از پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) نیز داریم که فرمودند: ”اذاغتاب الصائم افطر(2)” یعنی ”هرگاه روزه دار غیبت کند روزه‌اش را خورده است”‌ و در حدیث دیگری می‌فرمایند: ”منغتاب امرا مسلما بطل صومه و نقض و وضوه”‌(3) یعنی ”هر که غیبت مسلمانی را نماید روزه و وضویش باطل می‌گردد. که از این دو حدیث گران‌بها در می‌یابیم که روزه فقط با گرسنگی و تشنگی کشیدن محقق نمی‌گردد و غیر از موارد ذکر شده در رساله عملیه که باعث ابطال روزه می‌گردد، عوامل دیگری چون غیبت نیز روزه فرد مسلمان را باطل می‌نماید و از این رو روزه واقعی روزه‌ای است که باید در آن تمام اعضا و جوارح انسان روزه دار باشد. به طوری که فرد روزه دار باید از تمام اعمال قبیح چون (غیبت، فحش و ناسزا، خشم و غضب، نگاه به نامحرم و...) دوری نماید.

چنانچه امام صادق علیه‌السلام نیز در حدیثی چنین می‌فرمایند که: ”پدرم فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله از زنی روزه دار شنید که به کنیزش فحش می‌داد پس دستور داد طعامی حاضر نمودند و به آن زن فرمود: بخور، پاسخ داد: ای رسول خدا! من روزه‌ام، آنگاه پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: ‘یف تکونین صائمه وقد سببت جاریتک؟ ان الصوم لیس من الطعام و الشراب و انما جعل الله ذلک حجابا عن سواهما من الفواحش من الفعل و القول یفطر الصائم ما اقل الصوام و اکثر الجواع”‌(4) یعنی ”تو چه روزه داری که به کنیزت فحش دادی؟ به راستی که روزه، خودداری از خوردن و آشامیدن نمی‌باشد، فقط و فقط خداوند آن را (روزه را) به عنوان مانعی از سایر زشتی‌های گفتاری قرار داده است، زشتی‌هایی که روزه روزه دار را می‌شکند (باطل می‌کند) چقدر روزه داران (حقیقی) اندک و گرسنگان فراوانند”‌

روزه صحیح و کاملی که خدا برای کامل نمودن روزه‌دار مقرر فرموده، قطعاً شامل خودداری اعضای بدن از گناه می‌باشد، و روزه کامل‌تر این است که علاوه بر آن، قلب را از یاد غیر خدا باز داشته و از هر چه غیر اوست روزه بگیرد.

فرودگاه ایمان را برای نزول ملائکه باز نگه داریم

باید دل‌های خود را برای خدا خالی کنیم، ملائکه شب احیاء فرود می‌آیند، ولی فرودگاه دلمان را پیدا نمی‌کنند؛ تعلقات به مال، زن، بچه و دنیا جایی برای نزول ملائکه باقی نگذاشته است دل اگر خالی باشد آن وقت  « تنزل الملائکة و الروح » (5) تحقق می‌یابد و اگر این گونه نباشد ملائکه در شب احیاء بر دل شما فرود نمی‌آیند ؛ در ماه رمضان کاری بکنیم که جا برای نزول ملائکه داشته باشیم .

مرحوم میرزا جواد ملکی تبریزی  راجع به شرایط روزه صحیح چنین گفته است :

در روایات آمده است: «غیبت، دروغ، نگاه (حرام) پی‌در پی، دشنام دادن و ظلم - کم باشد یا زیاد -، باعث باطل شدن روزه می‌شود، و روزه، فقط خودداری از خوردنی و آشامیدنی نیست، هنگام روزه گوش، چشم، زبان و ... باید روزه بگیرند. دست و پایت را نگهدار و بسیار سکوت کن مگر از خیر. و با نوکرت رفق و مدارا نما. از جدال و آزار رساندن به نوکر خودداری کن و وقار روزه را داشته باش و وقتی روزه‌ای با زمانی که روزه نیستی باید با هم فرق داشته باشند.» رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرمودند: «آسان‌تر ین چیزی که خداوند در روزه بر روزه‌دار واجب نموده، خودداری از خوردنی و آشامیدنی است.» فقها به صحت روزه بعضی از آن‌ها فتوا داده‌اند. جمع بین روایات بالا با روایتی که از رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم وارد شده و سخن فقها در این است که بگوییم، منظور از صحت در احادیث فوق این است که« چنین روزه‌ای مورد قبول خداوند است» و منظور از صحت در کلام فقها این است که «چنین روزه‌ای قضای آن را ساقط می‌کند».

خلاصه این که روزه صحیح و کاملی که خدا برای کامل نمودن روزه‌دار مقرر فرموده، قطعاً شامل خودداری اعضای بدن از گناه می‌باشد، و روزه کامل‌تر این است که علاوه بر آن، قلب را از یاد غیر خدا باز داشته و از هر چه غیر اوست روزه بگیرد. هنگامی که انسان ماهیت روزه، درجات و فلسفه تشریع آن را فهمید، ناچار باید از هر گناه و حرامی، به خاطر قبول روزه‌اش خودداری کند ، و الا مسئول بوده و به خاطر اینکه اعضای بدنش روزه نگرفته‌اند، مجازات می‌شود، و ساقط شدن قضای روزه به این معنا نیست که انسان را در روز قیامت از مجازات نجات دهد.] (6)

 

ویژگی قائمین

وَ قِیَامِی فِیهِ قِیَامَ الْقَائِمِینَ

خدایا در ماه رمضان قیام مرا قیام قائمین قرار بده ؛ یعنی شب که نماز شب می‌خوانم، قیامم قیام قائمین باشد ، قائمین آن‌هایی هستند که در نماز از خوف خدا گریه و زاری می‌کنند

باید نماز ، نمازی باشد که از روی عشق باشد ؛ چرا که خروس هم نماز شب می‌خواند، ولی عشق ندارد لذا شاعر گفته :

                         ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز

                                                                             کان سوخته را جان شد و آواز نیامد (7)

«قیام ما را قیام قائمین قرار بده»؛ یعنی  نماز مرا نماز عاشقانه قرار بده ؛ برای نماز شب از خواب باید بپریم نه اینکه ساعت کوک کنیم تا بیدار شویم.

بعد دیگری که از این قسمت از دعا برداشت می‌شود این است که ؛ در اینجا منظور از قیام شاید اقامه نماز و یا به عبارت دیگر هر نوع برخاستی که امر خیری در آن باشد، همانند (بیداری در سحرهای ماه رمضان برای سحری خوردن و یا دعا و مناجات نمودن، افطار نمودن روزه، کمک نمودن به مستمندان و...) که همه این‌ها نوعی قیام می‌باشد ، فقط مهم این است که هدف و قصد و نیت، رضای خداوند باشد یعنی اراده هر کاری را نمودیم فقط رضای خدا را در نظر بگیریم .

 

از غفلت بپرهیزیم

وَ نَبِّهْنِی فِیهِ عَنْ نَوْمَةِ الْغَافِلِینَ

و در این روز اول ماه رمضان مرا از خواب غفلت بیدار بکن ؛ این هم دعای خوبی است، گناه نکنیم هر لحظه ممکن است مرگ از راه برسد مثلاً فلان آقای فروشنده دارد آب توی شیر می‌ریزد، یک مرتبه سکته می‌کند ، مرگ که خبر نمی‌کند و این‌ها غفلت است.

امیر مؤمنان حضرت علی علیه‌السلام در نامه‌ای به یکی از صحابه خویش می‌نویسد : ”فتدارک مابقی من عمرک ولا تقل غدا بعد غد فانما هلک من کان قبلک با قامتهم علی الامانی و التسویف حتی اقامهم امرالله بغته و هم غافلون فنقلوا علی اعوادهم الی قبورهم المظلمه الضیقه و قد اسلمهم الا و لا دوا الاهرن”‌ (8) یعنی ”پس باقیمانده عمرت را دریاب و نگو فردا بعد از فردا (چنین خواهم نمود) همانا انسان‌های قبل از تو به خاطر آرزوها و به تأخیر انداختن‌ها هلاک شدند تا ناگهان امر خداوند (یعنی مرگشان) فرا رسید و آن‌ها غافل بودند، پس بر روی چوب‌هایشان (تابوت‌هایشان) به سوی قبرهای تاریک و تنگ خود منتقل شدند و فرزندان و خویشاوندانشان آن‌ها را تسلیم (گور) نمودند”‌ پس در اینجا در می‌یابیم که اکثر انسان‌ها در خواب غفلت به سر می‌بردند، خوابی که انسان را از معبود و پروردگار خویش جدا می‌سازد، خوابی که چشمان انسان در آن باز است اما دل انسان واقعیت‌ها را نمی‌بیند. پس در این روز از خداوند می‌خواهیم که ما را از خواب غفلتی که انسان را به هلاکت و نابودی می‌کشاند بیدار نموده و نجات بخشد...”‌

روزه‌ای است که روزه‌دار علاوه بر اینکه از خوردن و آشامیدن خودداری می‌کند اعضاء و جوارحش هم روزه دارد ؛ چشمش را هم از معصیت می‌بندد ؛ سحر که روزه می‌گیرد نیت می‌کند که خدایا من همه اعضاء و جوارحم روزه است؛ گوشم غیبت نمی‌شنود ، زبانم غیبت نمی‌کند ، و ... این روزه خاص است.

وَ هَبْ لِی جُرْمِی فِیهِ یَا إِلَهَ الْعَالَمِینَ وَ اعْفُ عَنِّی یَا عَافِیاً عَنِ الْمُجْرِمِینَ

خدایا در این ماه رمضان مرا ببخش ای خدایی که از گنه‌کاران می‌گذری

 

پی نوشت ها :

1-الکافی ،ج 4 ، ص 87

2- عوالی اللآلی ج 1، ص 263 و حدیث 53

3- الفقیه، ج 4، ص 15

4- اصول کافی، ج 4، ص 87

5- سوره قدر آیه 4

6- ترجمه‌المراقبات ، ص 210

7- گلستان سعدی

8- اصول کافی، ج 4، ص 87        

فرآوری : زهرا اجلال

حلول ماه مبارک رمضان مبارک باد .السلام علیک یا عید الاولیاء-

ماه رمضان عید دوستانخداست

 

 که امام سجادخطاب به ماهرمضان

 

میفرمود . السلام علیک یا عید الاولیا 

 

فرا رسیدن این عید معنوی

 

و ارزشی را به شما تبریکعرض میکنم 

قلی پور و کریمپور

قلی پور و عابدینی

مرصاد و .....

السلام علیکم یا اهل بیت النبوه . مضجع مبارک یحیی بن زید گنبد کاووس . قلی پور

قلی پور

احقر العباد قلی پور

قلی پور کوچک

دعا کنید اقا بیان

سلام دوستان عزیزم                

 

 

تولد امام زمانمبارک                

 

  دعا کنید اقا بیان تو رو خدا

نقش امام مهدي در دوران غيبت چيست؟

نقش امام مهدي در دوران غيبت چيست؟

بهتر است تعبير لطيف‌تري به كار برده شود و بگوييم نقش حضرت در زمان غيبت در زندگي مردم چگونه است:

ادامه نوشته